پیامدهای فرهنگی نوسازی در ایران (مورد مطالعه تهران)
نویسندگان
1 دانشیار جامعه شناسی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران،
doi
10.30465/scs.2024.9231چکیده
نوسازی در ایران در دهههای اخیر رشد شتابان و پرسرعتی داشته و جامعهی ایرانی با ملاکهای گوناگون نو شده است و تهران از جنبههای مختلف نماد این نوسازی به حساب میآید. اما، آیا مردم تهران –به عنوان مدرنترین شهر ایران- به لحاظ فرهنگی نیز مدرن (غربی) به حساب میآیند و یا همچنان پایبند سنتها هستند؟ در حالی که نظریات اولیه، نوسازی را با تغییرات فرهنگی همه جانبه و شکلگیری ارزشهای مدرن بجای ارزشهای سنتی همراه و ممکن میدانستند، در برابر، برخی نظریات جدیدتر به بسترسازی سنتها برای نوسازی باور دارند. در این دسته کسانی قرار دارند که نوسازی را عامل فعال شدن بومیگرایی میدانند. دسته سوم نظریات معتقد به ترکیبیشدن فرهنگها در مواجهه با نوسازی هستند. نظریات مورد نظر اغلب سرنوشت یکپارچه برای جوامع و فرهنگهای در معرض نوسازی قائلند؛ اما، این تحقیق معتقد است میتوان هر سه واکنش پیشگفته به نوسازی را درون یک جامعه مشاهده کرد. یعنی در نتیجهی نوسازی در تهران تغییرات فرهنگی موجب شکلگیری ارزشهای مدرن و ارزشهای ترکیبی (در کنار ارزشهای بومی-سنتی) شده است. تحلیل دادهها تحقیق –که با روش پیمایش انجام گرفت- نیز نشان داد هر سه گرایش فوقالاشاره (مدرن، ترکیبی و بومی-سنتی) به میزان متفاوت در تهران قابل مشاهدهاند.