فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این نوشتار طرح‌های آبی ترکیه در حوضۀ ارس را بررسی می‌کنیم؛ مسئله‌ای که می‌تواند بر زندگی بخش بزرگی از مردم شمال باختری ایران تأثیر مستقیم داشته باشد. در این نوشتار به‌دنبال پاسخ این پرسش هستیم که طرح‌های آبی ترکیه، به‌عنوان کشور بالادست حوضۀ ارس، چه تأثیری بر اقتصاد کشاورزی ایران خواهد داشت؟ این نوشتار روش استقرایی را استفاده می‌کند و رویکرد آن آینده‌پژوهانه و مبتنی بر روش تبیین و تحلیل عِلی است. این نوشتار نشان می‌دهد در ترکیه، افزون بر کانال‌های بزرگ و کوچک انتقال آب، سدهایی مانند «سد کاراکورت» در حوضۀ ارس ساخته شده است که با تکمیل شبکه‌های بهره‌برداری از آن‌ها، به صورت روزافزون از آبی که از ارس به کشورهای پایین‌دست می‌رسد، کاسته خواهد شد. بنابراین گفته شده است با توجه به تداومِ روند نگاه به سدسازی به‌عنوان عامل توسعه، تداوم روند مخالفت با «موافقت‌نامۀ بهره‌گیری غیرکشتیرانی از آب‌راه‌های بین‌الملی»، تداوم تسلط گفتمان مهندسی بر بهره‌برداری از منابع آبی، تداوم روند تعیین‌کننده‌بودن رویکرد امنیتی در بهره‌برداری از رودهای مرزگذر و تداوم روند کم‌شدن بارش‌ برف و باران، اجرای طرح‌های آبی در بالادست حوضۀ ارس در ترکیه ادامه خواهد یافت که پیامد آن کم‌شدن فزایندۀ آب ارس برای پایین‌دست خواهد بود. از این‌رو استدلال شده است که این موضوع برای اقتصاد کشاورزی ایران مسئله‌ساز خواهد شد، از جمله اینکه سرمایه‌‌گذاری‌هایی را که از چند دهۀ پیش در دشت مغان در بخش کشاورزی شده است بی‌نتیجه می‌کند. بخش بزرگی از زمین‌های آبی ایران در حوضۀ ارس را به زمین دیم با بهره‌دهی پایین تبدیل می‌شود و فشار بیشتر بر منابع آبی زیرزمینی را در پی خواهد داشت.