فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مراسم‌ آیینی محرم و صفر در شکل‌گیری فضاهای تاریخی شهر اردبیل می‌باشد. روش پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و نحوه گردآوری اطلاعات نیز مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای- اسنادی و برداشت‌های میدانی است. شهر اردبیل از دیرباز به عنوان مهد تشیع مورد توجه بوده و از دوره صفوی به‌لحاظ مراسم‌های آیینی محرم و صفر از مراکز مهم برگزاری چنین مراسمی به‌شمار می‌رود. بررسی و تحلیل‌های انجام گرفته حاکی از آن است که دو مؤلفه "مسیرهای حرکتی" و "نقاط عطف" در مراسم آیینی محرم و صفر بر شکل‌گیری سازمان فضایی شهر اردبیل تاثیرگذار بوده‌اند. مسیر حرکت دسته‌های عزاداری به‌صورت پایدار در طول سال‌های مختلف منطبق بر مسیرهایی است که در استخوان‌بندی و ساخت اصلی بافت تاریخی شهر اردبیل جای دارند و توسعه و گسترش شهر در طول زمان در اطراف آن واقع شده است. همچنین مسیر حرکت دسته‌های عزاداری در ارتباط با فضاهای مهم و هویت‌بخش شهر، و نقاط اصلی و کانونی شهر همچون مسجد عالی‌قاپو (دروازه)، سقاخانه حضرت ابوالفضل (ع) و بازار تاریخی شهر اردبیل پدید آمده‌اند. نتایج این تحلیل‌ها در کنار هم نشان‌دهنده نقش مهم و شاخص مراسم آیینی محرم و صفر در انسجام کالبدی– فضایی بخش تاریخی شهر اردبیل می‌باشد.