سیاست خاورمیانه‌ای روسیه و نظم امنیتی منطقه‌ای (2018-2011)

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دکتری روابط بین‏‌الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/jcep.2024.279739.449838
چکیده

اهمیت ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک خاورمیانه سبب شده است، این منطقه از جایگاه ویژه‌­ای در تفکر راهبردی روسیه برخوردار باشد. بررسی نظری و عملی رهیافت نخبگان و سیاستمداران روسیه در دوره پسافروپاشی شوروی، تأیید‌کننده تمایل جدی برای بازگرداندن روسیه به جایگاه قدرت بزرگ است. پویش‌­ها و بحران­‌های منطقه­‌ای می‌­تواند بستر مناسبی را برای تحقق چنین هدفی به­ وجود آورند. در این‌میان، آغاز تحولات بهار عربی در پایان سال 2010 و پدیدارشدن نشانه‌­های گذار در نظم امنیتی منطقه­‌ای و بین‌­المللی، شرایط مناسبی را برای ورود مسکو به معادلات قدرت خاورمیانه فراهم‌ کرده‌ است. بر این ‌اساس، جلوه­‌هایی از دگرگونی در رویکرد روسیه به نظم امنیتی منطقه خاورمیانه پدیدار شده است. پرسش اصلی این نوشتار این است که: سیاست خاورمیانه‌­ای روسیه در دورة پسا انقلاب‌های عربی، از چه ویژگی­‌هایی برخوردار بوده و چه پیامدهایی را متوجه نظم امنیتی منطقه­‌ای می‌­کند؟ یافته­‌های پژوهش با بهره‌­گیری از روش تحلیل روند، نمایان‌گر آن است که رویکرد روسیه در برابر نظام امنیتی خاورمیانه پس از انقلاب‌های عربی بر ‌اساس نشانه­‌ها، از تأثیرگذاری همزمان دو بال امنیتی و اقتصادی در کنار هم سازمان­دهی شده که بر ‌اساس آن عامل موازنۀ قوا در کنار منافع اقتصادی، انگیزه­‌های توسعه روابط روسیه با خاورمیانه را تشکیل می­‌دهند. گردآوری داده‌­ها و اطلاعات نیز با استفاده از منابع کتابخانه‌­ای و اینترنتی انجام گرفته ‌است‌.