دیگری‌‎سازی در سیاست «نگاه به شرقِ» جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه

نویسندگان

1 دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/jcep.2024.371854.450196
چکیده

 در عرصۀ  بین‌المللی مانند زندگی فردی و اجتماعی دولت‎‌‌ها تلاش دارند، از‌ راه دیگری‎سازی، (مانند نظریۀ صلح دموکراتیک یا مفهوم قدرت هنجارمند اروپا) خود را از دیگران جدا‌ سازند. این دیگری‌سازی، بخشی از فرایند هویت‌‎یابی ‌است و بیشتر پایۀ نظری دارد. این پژوهش استدلال می­‌کند چنین دیگری‌سازی در راهبرد نگاه به شرقِ جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه نیز وجود‌ دارد. پرسش اصلی این پژوهش این است که: جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه چگونه با راهبرد نگاه به شرق تلاش دارند، خود را از دیگران جدا‌ سازند؟ و نقطۀ مشترک یا تلاقی راهبرد نگاه به شرق آن‌ها چیست؟ در پاسخ به ‌این دو پرسش این پژوهش استدلال می­‌کند ایران و روسیه در چارچوب راهبرد نگاه به شرق با تأکید بر عناصری مانند: جغرافیا، فرهنگ، تمدن، ایدئولوژی و مانند آن تلاش‌دارند، خود را از دیگران (غرب) جدا‌سازند و نقطه مشترک این جداسازی، دشمنی با غرب (به ویژه ایالات متّحد) است. ویژگی‌های مشترک در راهبرد نگاه به شرق دو کشور مانند: هم‌پوشانی جغرافیایی، تأکید بر سنت‏گرایی و ارزش‌های سنتی (ضدجدید) و نظم چندقطبی پادهژمون این موضع مشترک را تقویت ‌می‌کند. سرشت این پژوهش، کیفی بوده و نگارنده با رویکرد توصیفی- تحلیلی، فرضیه پژوهش را مورد آزمون قرار‌می‌­دهد. داده‎های مورد نیاز برای تبیین مسئله نیز از راه مطالعات کتابخانه‌ای (مقاله‌ها، کتاب‌­ها و منابع معتبر اینترنتی) گردآوری شده است.