سیر تکوین غدیریهسرایی در شعر فارسی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور
2 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور
doi
چکیده
وقایع مهم تاریخی، تأثیری عمیق و ماندگار بر ادبیات میگذارند و تأثیر برخی از آنها چنان است که موجب ایجاد نوع ادبی خاص خود میشوند. یکی از شاخصترین وقایع از این قبیل، واقعۀ تاریخی و تاریخساز غدیر خم است که نبوّت انبیا را به ولایت امامان(ع) پیوند زد و فرایند دیرپای نبوّت را به اتمام و اکمال و به غایت خویش رسانید. واقعۀ غدیر خم و ولایت حضرت علی(ع) از نخستین ادوار شکلگیری ادبیات فارسی نو که به طور معمول به اختصار، ادبیات فارسی خوانده میشود، در آثار شاعران و نویسندگان پارسیگو وارد شد و بهسرعت، نوعی ادبی ویژۀ خویش را پدید آورد که از آن در صورت وسیعش با عنوان شعر علوی و در حالت خاصترش با عنوان غدیریه یاد میشود. تأثیر واقعۀ غدیر خم بر شعر فارسی چنان سریع و عمیق بود که پیشگامان شعر پارسی از قبیل کسایی مروزی، در عین حال پیشگامان شعر غدیریه نیز هستند و برخی از نخستین شاعران پارسیگو که بر دیگر ادیان بودند از قبیل دقیقی نیز به این واقعه توجه کرده و آن را در شعر خویش یاد کردهاند. نظر به اهمیت فوقالعادۀ واقعۀ غدیر خم در شعر پارسی برآنیم که در این مقاله با جستوجوی نمونههای شعر غدیریه با روش تحلیلی- توصیفی به ترسیم خط سیر تکوینی این نوع شعری در چهار مرحلۀ عصر خراسانی، عصر عراقی، عصر حرکت به سوی یکپارچگی و عصر یکپارچگی بپردازیم.
