تحلیل گفتمان انتقادی الگوی زن مطلوب در آثار مرتضی مطهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار جامعه شناسی، گروه مطالعات زنان، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران.
doi
10.30465/scs.2024.9224چکیده
توجه به سوژههای فعال ما را به صورت تاریخی با فرایند ساخته شدن و به حاشیه رفتن گفتمانهای مختلف آشنا میکند چون آنها از مجرای گفتگویی انتقادی به گفتمان خود شکل میدهند و سرنخی میشوند تا بتوانیم رد این گفتمانها را در ساختارها جستجو کنیم. مقاله حاضر با سودای بررسی فرایند ساخته شدن الگویی از زن مطلوب، به سراغ مرتضی مطهری در تاریخ معاصر ایران میرود؛ به این دلیل که همچنان میتوان رد الگویی را که او برساخت میکند در نظام حقوقی و سیاسی کشور دنبال کرد. پرسش ما در این پژوهش این است: مطهری چگونه الگویی از زن مطلوب را در رقابت با گفتمانهای دیگر و زمینه اجتماعیاش برساخت میکند؟ ما برای پاسخ به این پرسش از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، هم به عنوان روش و هم به عنوان رویکردی نظری بهره بردیم. نتایج مقاله بر اساس تحلیل دو کتاب از مطهری صورت گرفته است. او الگوی مد نظرش را با گفتگوی انتقادی با الگوی زن پرده نشین از یک سو و الگوی زن مدرن از سوی دیگر شکل میدهد اما در نهایت الگوی زن مطلوب او در ابعاد مختلفی شبیه الگوی زن پرده نشین میشود.
