تاثیر سناریوهای تغییر اقلیم برجریان خروجی رودخانه کر با استفاده از مدل SWAT

نویسندگان

1 مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران

3 مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و کویر شناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 مرتع و آبخیزداری، منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22034/grd.2025.21652.1619
چکیده

پهنه گسترده‌ای از کشور ایران دارای اقلیم گرم و خشک است. بنابراین لزوم تغییرات در آینده تحت شرایط تغییر اقلیم وضعیت این نواحی، اهمیت دارد. در این پژوهش جهت بررسی تاثیر سناریوهای تغییر اقلیم برجریان خروجی رودخانه کر از مدل های SWAT و LARS- WG V7 استفاده شد برای این منظور با استفاده مدل SWAT جریان خروجی از حوضه آبریز رودخانه کر برای دوره پایه(1988 تا 2018) محاسبه گردید و سپس با مدل ریزمقیاس نمایی LARS- WG V7، بارش و دمای آینده مدل تغییراقلیم HadGEM3-GC31-LL تحت سناریو های انتشار SSP2-4.5 و SSP5-8.5 برای سالهای 2031 تا 2090 برآورد گردید و اثر تغییرات اقلیم بر روی جریان خروجی این حوضه مورد ارزیابی شد. نتایج نشان داد که در دوره 2031 تا 2090، بیشترین افزایش بارش، دما و دبی در ایستگاه‌های چمریز و درودزن عمدتاً در فصول پاییز و زمستان رخ داده است. افزایش بارش در این فصول با رشد چشمگیر دبی هم‌راستا و بیانگر تقویت الگوهای بارندگی فصلی در آینده است. همچنین، روند افزایشی دمای حداقل و حداکثر ماهانه در تمامی ماه‌ها دیده می‌شود که در پاییز و زمستان شدت بیشتری دارد. نتایج نشان‌دهنده تغییرات محسوس اقلیمی با تمرکز بر نیمه سرد سال و اهمیت مدیریت منابع آب در این فصول است. تغییر در پارامترهای هواشناسی منجر به تغییر در رژیم هیدرولوژیکی مانند رواناب حوضه خواهد شد. افزایش میزان بارش و دما احتمالاً در آینده باعث سیل در منطقه میشود در نتیجه اتخاذ راهکارهایی در جهت نفوذ باران به منابع آب‌زیرزمینی و کاهش خطرات ناشی از وقوع سیلاب اجتناب ناپذیر است.