فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در روسیۀ سه سدۀ گذشته، اندیشه‌پردازی برای روند ژئوپلیتیک روسی، به‌ شکل یک ‌نیاز اساسی درآمده و اندیشه‌های گوناگونی را دامن ‌زده ‌است. چالش اصلی این‌ پژوهش دست‌یابی به درک یک دانش ویژۀ روسی، در حوزۀ مسائل راهبردی و جغرافیایی این کشور است. از این‌رو، پرسش این نوشتار آن ‌است که: چگونه می‌توان از یک مکتب ژئوپلیتیک روسی سخن‌گفت و مفهوم‌های بنیادین آن چگونه قابل درک هستند؟ ادعای نگارنده آن ‌است که با‌ وجود پراکندگی اندیشه‌ها می‌توان حلقۀ وصل و نقطۀ مشترک آنها را در مفهوم‌های: نادسترسی دریایی، سرزمینی بودن، آسیب‌پذیری دفاعی، ژئواستراتژی عمق راهبردی، منطقه حائل و گسترش‌گرایی پیاپی بیان کرد. در میان آنها دو مقولۀ: آسیب‌پذیری جغرافیایی و گسترش‌گرایی قلمروی، رهنمود‌های مرکزی پنداشته می‌شوند. برای بررسی این فرضیه از روش تحلیل محتوای کیفی مضمون‌ها و متغیرهای موجود در متن‌های مربوط‌به اندیشه ژئوپلیتیک در روسیه بهره گرفته‌ می­شود. دستاورد این مقاله آن ‌است که تکیه بر دو مفهوم اساسی آسیب‌پذیری و گسترش‌گرایی، ریشۀ بسیاری از مشکلات مربوط ‌به توسعه و سیاست خارجی را در روسیۀ امروز نشان می‌دهد.