فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تهاجم روسیه به اوکراین در فوریۀ 2022، سبب اعمال مجموعه‌ای از تحریم‌ها توسط اتحادیۀ اروپا و دیگر بازیگرانی که "گروه‌­بندی کشورهای ائتلاف تحریم علیه روسیه" خوانده ‌می‌شوند، شده ‌است. این تحریم‌ها دربردارندۀ جنبه­های فردی، مالی و تجاری است. در این‌‌میان در ‌مورد تحریم‌های انرژی اتحادیۀ اروپا، دو ملاحظۀ اساسی وجود دارد: نخست، به دلیل سطح بالای وابستگی متقابل میان دو طرف، تأثیر تحریم‌های اروپایی بسیار زیاد بوده است. دوم، تحریم بخش انرژی با توجه به حساسیت بالای کشورهای اروپایی و تجربۀ تحریم‌های 2014 بسیار دور از ذهن به‌نظر می‌رسید. باتوجه به این توضیح، هدف این مقاله پاسخ به این پرسش است که: تحریم بخش انرژی روسیه توسط اتحادیۀ اروپا چگونه بر نظام تجاری دو طرف و به‌ویژه روسیه، تأثیر راهبردی بر جای گذاشته ‌است. در پاسخ می‌توان این فرضیه را طرح ‌کرد که، تحریم سه بخش نفت، گاز و زغال سنگ روسیه توسط اتحادیۀاروپا، سبب تحول بنیادین در الگوی زنجیرۀ عرضۀ جهانی، برای هر دو طرف شده ‌است و در نتیجۀ آن نظام تجاری جدیدی شکل‌ گرفته ‌است. برای آزمون این فرضیه از روش پنج‌عاملی دیوید پورتر بهره گرفته ‌شده ‌است. تحریم‌ها نیز با چارچوب مفهومی سیستمی، مورد تحلیل قرار‌ گرفته‌اند. دستاوردهای پژوهش نشان ‌می‌دهد که: نخست، تحریم‌های اروپایی در این‌ بخش در کوتاه‌مدت و میان‌مدت کارایی لازم را نداشته ‌است، اما در بلند‌مدت سبب تحول صنعت انرژی خواهد ‌شد. دوم، تغییر راهبردی تجاری برآیند این تحریم‌ها در دو‌ محور نیروهای افقی و عمودی به‌روشنی دیده‌ می‌شوند.