فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حافظه جمعی نقشی کلیدی در هویت‌بخشی و انسجام اجتماعی شهر ایفا می‌کند. امروزه با تغییر شیوه زیست مردم و مداخلات شهری ناآگاهانه به بهانه توسعه شهری و اعیانی سازی، کالبدهای تاریخی و خاطره انگیز در معرض تهدید قرار دارند. این پژوهش، با هدف تبیین توپوگرافی حافظه جمعی شهر از طریق مدلسازی مفهومی، تلاش کرده است تا با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند همراه با تحلیل مضمون محتوای غربال شده به ادغام دیدگاه‌های رشته‌های مختلف بپردازد. این مدل در شهرهای مناطق بیابانی شامل یزد، کرمان، طبس و کاشان به کار بسته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد توپوگرافی حافظه جمعی، نگاشتی استعاری از خاطرات مشترک است که از تعامل میان چارچوب های فضا، مکان‌ و رفتارهای اجتماعی شکل می‌گیرد و در تأثیر نیروهای قدرت، سیاست و گفتمان‌های مسلط، دستخوش تغییرات و بازتفسیرهای متنوع می شود. مدل مفهومی در سه مسیر «شکل‌گیری»، «بازخوانی/بازتولید» و «تاب‌آوری» عمل می‌کند.اقلیم، مهاجرت، اقتصاد‌ـ‌سیاست، گردشگری و فناوری عوامل مداخله‌گری‌اند که الگوهای کالبدی و روایت ها و رویدادهای اجتماعی را تعدیل می‌کنند. کاربست مدل نشان داد سامانه‌های سنتی آب‌رسانی، بازارها، میادین، حسینیه‌ها و خانه‌های درون‌گرا لنگرهای اصلی حافظه در شهر های اقلیم بیابانی‌اند. هم چنین لایه مخاطرات در طبس و بم، مسیرهای یادسپاری را بازچینش کرده است. بر مبنای مدل، سه بسته سیاستی پیشنهاد می‌شود: «شکل گیری» وانتقال دانش بومی، «بازسازی/کنترل» لایه‌ها با رویکرد پالیمپسست، و «تاب آوری حافظه محور» جهت مواجهه با مخاطرات/ اختلالات. ابزارهایی چون «اطلس حافظه»، «شاخص های شدت و جهت» و «کریدورهای حافظه» برای طراحی حساس به زمینه معرفی می‌شود.