تحلیل تأثیر و اولویتبندی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در توسعه مشاغل خانگی زنان روستایی (مطالعه موردی: شهرستان بهمئی)
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
doi
10.22034/grd.2025.23421.1664چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در توسعه مشاغل خانگی زنان روستایی در روستاهای شهرستان بهمئی انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی- توسعهای و از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی است. گردآوری دادهها به روش کتابخانهای و میدانی، و جامعه آماری شامل 30 نفر از خبرگان علمی و اجرایی مرتبط است که به شیوه گلولهبرفی و با استفاده از تکنیک دلفی انتخاب شدند. به منظور اولویتبندی اثرات شبکههای اجتماعی بر مشاغل خانگی، از مدل تصمیمگیری چندمعیاره مارکوس، شامل هفت مرحله تحلیل، بهره گرفته شد. این مدل به دلیل نوآوری در سنجش اهمیت و قابلیت رتبهبندی مؤلفهها در شرایط تصمیمگیری پیچیده، انتخاب شد. برای تعیین وزن شاخصها، از روش AHP فازی استفاده گردید. نتایج تحلیل کمی نشان داد که در میان پنج شبکه اجتماعی بررسیشده، وبلاگ (0.870)، تلگرام (0.862) و وبسایت (0.843) بالاترین تأثیر را در توسعه مشاغل خانگی ایفا کردهاند. اینستاگرام و واتساپ نیز با امتیازهای قابل توجهی در رتبههای بعدی قرار گرفتند. همچنین، مشاغلی مانند زنبورداری، صنایعدستی و تولید لبنیات به دلیل قابلیت ارائه بصری و فروش آنلاین، بیشترین تعامل مثبت با شبکههای اجتماعی داشتند. در مقابل، مشاغل خدماتی نظیر بهیاری، تعامل ضعیفتری با این پلتفرمها نشان دادند. نتایج حاکی از آن است که شبکههای اجتماعی میتوانند بستر مناسبی برای توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی فراهم سازند. از اینرو، تقویت زیرساختهای ارتباطی و آموزش دیجیتال بهمنظور توسعه این مشاغل در مناطق روستایی توصیه میشود.