یغمای جندقی، سخنسازِ رَستۀ پارسینگاران
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران، بناب
doi
چکیده
اندیشۀ سرهنویسی گرایی، انگیزشی است که در طی قرون و اعصار، گاهگاهی عدهای را مجذوب خود ساخته، جریانیهایی را در نثر نویسی به همراه داشتهاست؛ یغمای جندقی یکی از نویسندگانی است که در قرن سیزدهم هجری به امر سرهنویسی اهتمام ورزیدند؛ وی در طی برخی از نامههای خود تحت عنوان "پارسینگار" واژهها و ترکیبات فارسی را جانشین کلمات عربی ساختهاست. بر خلاف باور شایع، استفاده از کلمات فارسی مجعول و مهجور بسامد بالایی در نثر یغمای جندقی ندارد. وی با آراستن نثر از طریق جملات و کلمات معطوف و لختهای سجع، علاوه بر پالودن نثر از عناصر زبانی غیر فارسی، سبک شخصی برای خود ابداع نمودهاست که پیروان و شاگردانی نیز داشته است. یغمای جندقی برای نامهنگاری، ارزش و اعتبار تاریخی و ادبی بسیاری قائل است و از نامهنویسی در جهت اشاعۀ نام و مقاصد خود بهره جسته است؛ لحن یغما در نامههایش، لحن تعلیمی و بزرگمنشانه است. در این مقاله، پس از نگاهی مختصر به جریان سرهنویسی و معرفی زندگی و آثار یغمای جندقی، نامههای پارسینگار یغمای جندقی را از حیث سبک نگارش و اندیشۀ غالب بر آن، بررسی نمودهایم.