هویت دینی و شاخص‌های آن نزد اندیشمندان اجتماعی پسامدرن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

doi
10.30465/scs.2023.46371.2763
چکیده

مفهوم هویت دینی مفهومی است که امروز در اندیشه اجتماعی و سیاسی جوامع لیبرال مورد استفاده قرار می­ گیرد. بر این اساس سؤال اصلی پژوهش این است که نگاه اندیشمندان پسامدرن به هویت دینی چگونه است؟ در پاسخ، به تطور تفکر در برداشت از دین و هویت و ایجاد مفهوم هویت دینی در ارتباط تنگاتنگ با «من کیستم و به چه چیزی باور دارم» اشاره شده است. اندیشمندان، عینیت و ذهنیت را در ابعاد فرهنگی و اجتماعی هویت دینی مورد نظر قرار داده و  شاخص ­های عاطفه، آگاهی، و تعهد را در نظر گرفته ­اند. به دلیل انتظام هم­راه با انسجام خاص هویت دینی، فرآیندی دیدن، بقا، تداوم، و تقدم هویت دینی در کنار دیگر هویت­ های اجتماعی در نظر گرفته شده و آن­ چه نقطه مرکزی «سیاست هویت» است بروز گسترده اجتماعی هویت دینی است که می­ توان آن را دغدغه اصلی سیاست هویت دینی در میان اندیشمندان دانست. در نقد رویکرد اندیشمندان پسامدرن به نقص دیدگاه ­های کارکردگرایانه، نگاه پسینی و سطحی به هویت دینی و فقدان بررسی ماهیت ارزش ­های اجتماعی ادیان در پژوهش پرداخته شده است.