بازخوانی فوکویی از مسئله‌سازی هویت ایرانیان: از اواخر قرن دوازدهم تا به امروز

نویسندگان

1 دکتری جامعه‌شناسی سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. پژ.هشگر هویت ایران

doi
10.30465/scs.2023.9120
چکیده

این مقاله به «مسئله‌سازی» هویت‌ ایرانیان از اواسط قرن دوازدهم شمسی می‌پردازد که توسط روشنفکرانی مانند آخوندزاده و آقاخان کرمانی شروع شد و در ادامه وارد زیست-سیاست ایرانیان شد و اندیشه‌ها و نهادهای مختلفی پیرامون هویت ایرانیان تولید و به یک هدف برای اندیشه و سیاست ورزی قرار گرفت. بر این بنیاد، سؤال اساسی پژوهش حاضر این خواهد بود که چرا هویت ایرانیان مسئله شد و با توجه به این مسئله شدن چه تغییرات گفتمانی و غیر گفتمانی در مناسبات اجتماعی و سیاسی هویت ایرانیان رخ داد؟ برای پاسخ به سؤال فوق‌الذکر ما با به‌کارگیری روش تبارشناسی و روابط دانش/قدرت میشل فوکو و همچنین با توجه به مسئله‌سازی هویت ایرانیان، سامانه‌ها و روابط قدرتی که در اطراف هویت ایرانیان شکل گرفت را بررسی می‌کنیم. نتایج تحقیق آن است که از دوره ملکم خان و آقاخان کرمانی، هویت ایرانیان وارد یک مسئله برای اندیشه و سیاست ورزی شد و این مسئله شدن به اشکال مختلف تا امروز ادامه داشته است.