جایگاه آسیای مرکزی در سیاست خارجی جدید هند: برداشت‌هایی برای ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22059/jcep.2024.341064.450067
چکیده

این نوشتار تلاشی است تا هم‌زمان با بررسی جایگاه آسیای مرکزی در سیاست خارجی جدید هند، منافعی که از همکاری‌های هند و این منطقه متوجه ایران می‌شود، مورد مطالعه و کندوکاو  قرار گیرد. در این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش هستیم که آسیای مرکزی چه جایگاهی در سیاست خارجی جدید هند داشته و رابطۀ هند با این منطقه برای ایران چه فرصت‌هایی به همراه دارد؟ در پاسخ این فرضیه مطرح می‌شود که آسیای مرکزی به‌واسطۀ موقعیت ژئوپلیتیک و منابع غنی انرژی، بازار و دسترسی به اروپا، برای هند جایگاه راهبردی دارد و دسترسی این کشور به منطقه از راه ایران منافع مشترک و انفرادی دو طرف را تحقق می‌بخشد. در این نوشتار با استفاده از روش کیفی و شیوۀ نمونه‌پژوهی و روندپژوهی با کاربست نظریۀ نولیبرال‌گرایی، موضوع را تحلیل می‌کنیم. یافته‌های نوشتار نشان می‌‌دهد که آسیای مرکزی برای هند از نظر ژئوپلیتیکی، اقتصادی و تجاری بسیار اهمیت دارد. تحولات اخیر افغانستان و روی‌کارآمدن طالبان، دستیابی هند به منطقه را از مسیر افغانستان با دشواری روبه‌رو کرده است. ازاین‌رو وابستگی هند به ایران برای رسیدن به آسیای مرکزی بیشتر می‌شود. ایران به‌دلیل ظرفیت‌های بالقوۀ خود می‌تواند مسیر مناسبی برای هند به آسیای مرکزی و فراتر از آن اروپا فراهم کند. از سویی، خود نیز از منافع همکاری منطقه‌ای بهره‌مند شود.