فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی شرایط جوی حاکم بر رخداد گردوخاک‌های شدید جنوب شرق ایران از داده‌های 12 ایستگاه همدیدی واقع در منطقه طی بازه زمانی 2000 تا 2020 میلادی استفاده شد. برای شناسایی دوره‌های همراه با گردوخاک شدید دید افقی زیر 200 و 100 متر برای هر یک از ایستگاه‌ها انتخاب شد. پس از شناسایی دوره‌های غبارآلود منطقه، برای تحلیل شرایط جوی با مراجعه به مرکز میان مدت پیش‌بینی‌های جو اروپا (ECMWF) بخشERA5 با تفکیک افقی 0.25×0.25 درجه جغرافیایی مقادیر مولفه‌های مداری و نصف النهاری باد، ارتفاع ژئوپتانسیل و فشار تراز دریا اخذ گردید. برای شناسایی مراکز و مسیر انتقال گردوخاک نیز از مقادیر AOD سنجنده MODIS و مدل لاگرانژی پسگرد ذرات معلق (HYSPLIT) بهره‌گیری شد. نتایج نشان داد 3 الگوی هواشناختی غالب کنترل کننده وضعیت جوی در زمان رخداد این پدیده در منطقه می‌باشد. به‌صورتی که با حاکمیت جریان شمالی در منطقه و افزایش سرعت باد در قسمت‌هایی از ایران مرکزی و شرق و شمال شرق ایران و با تقویت پرارتفاع تراز میانی ایران و تشکیل هسته تاوایی منفی و از طرفی تشکیل سلول کم ارتفاع در قسمت‌های جنوبی افغانستان و شمال پاکستان شرایط برای برداشت و انتقال ذرات به منطقه فراهم می گردد. وجود یک جریان زوجی که حاصل برهکنش جریان چرخندی و واچرخندی در منطقه بوده سبب رخداد گردوغبار در منطقه شده است که با حاکمیت جریانی جنوبی همراه می‌شود، ذرات گردوخاک را از روی تنگه هرمز به منطقه انتقال می‌دهد.