سیاست‌‌های روسیۀ تزاری در حوزۀ زنان و خانواده در آسیای مرکزی

نویسندگان

1 استادیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زبان روسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22059/jcep.2023.348886.450101
چکیده

آسیای­‌مرکزی در قرن19 زیر سیطرۀ روسیۀ  تزاری درآمد. در نیم قرن غلبۀ روسیة پیشاشوروی بر این سرزمین، سیاست روسی­‌سازی به منظور سازگاری متصرفات جدید با امپراتوری، در حوزه­‌های گوناگون سیاسی، فرهنگی و اجتماعی اجرا شد. آنچه در جنبه‌­های گوناگون تغییر، به عنوان یک ابهام مطرح می­شود، نبود تغییر معنادار زندگی زنان و مناسبات نهاد خانواده در این دوران است. پرسش نویسندگان این است که: چرا با وجود تغییرهای گسترده در این دوره، زندگی زنان و مناسبات نهاد خانواده ثبات نسبی داشت؟ فرضیۀ پژوهش این است که امپراتوری تزاری به‌عنوان یک قدرت شرقی، دیرهنگام زیر ‌تأثیر جریان نوگرایی غربی قرار گرفت و به‌دلیل تداوم مؤلفه‌های فرهنگی جهان سنّت، در جامعۀ خود نیز در حوزۀ زنان متفاوت از اروپا رفتار کرده است. برای یافتن پاسخ، ضمن یافتن شاخص‌­های شکل‌­گرفتن یا شکل‌­نگرفتن تغییر از نظریۀ «تغییر اجتماعی گی روشه»، روش پژوهش کیفی انتخاب شد؛ با استفاد از این روش، با بهره­‌گیری از رویکرد تحلیل تاریخی و با شیوۀ گردآوری داده­ها از اسناد تاریخی، پاسخ مسأله را در مؤلّفه­‌های فرهنگی و تمدّنی روسیه جست­وجو کردیم. آنچه در نتیجۀ این پژوهش به پاسخ آغازین و فرضیه افزوده شد این است که غلبة گفتمان سنّتی نسبت به زنان و واگرایی دو جریان غربگرا و اسلاوگرا موجب ناهماهنگی شده بود. بنابراین برخلاف دیگر زمینه‌ها در این بخش تغییرهای پایدار و گسترده‌ رخ نداد.