فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برداشت فزاینده انسان و آلودگی منابع آب شیرین به اندازه‎ای رسیده است که تولید غذا، عملکرد زیست‎بوم ها و عرصه‎های سکونتگاهی را در دهه‌های آینده پیش‌تر و بیش‌تر از گذشته محدود می‌کند. مقاله حاضر که ماهیتی کاربردی دارد، در پی شناسایی عوامل تأثیرگذار بر وضعیت بحرانی منابع آب در حوضه آبریز زاینده‌رود است. روش شناسایی حاکم بر پژوهش توصیفی-تحلیلی است. درون داد‌های مورد نیاز پژوهش با روش کتابخانه‌ای و میدانی(مصاحبه و پرسشنامه) گردآوردی و با رویکرد تفکر سیستمی، نرم افزار Vensim و مدل‌های FBMW و FARAS بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان دادند که زیرسیستم‌های سیاسی-حقوقی، اجتماعی-فرهنگی، طبیعی-زیست محیطی و اقتصادی-فنی و عوامل سازنده این زیرسیستم‌ها، بر وضعیت بحرانی منابع آب حوضه آبریز زاینده‌رود به عنوان سیستمی واحد و کل موثر است. از میان مولفه‌های اصلی، مولفه اقتصادی- فنی با وزن نهایی 330/0 و از بین عوامل موثر شناسایی شده، نبود ساختار حکمرانی مناسب و مدیریت ناکارآمد منابع آب در حوضه آبریز با وزن 104/0‌، فعالیت صنایع آب بَر در حوضه آبریز با وزن 102/0 و سرانجام بالا بودن حجم صادرات آب مجازی با وزن 100/0 به عنوان موثرترین عوامل تأثیرگذار بر وضعیت بحرانی منابع آب در حوضه آبریز زاینده‌رود شناسایی شدند. گرچه تاثیر عوامل شناسایی شده با نظر خبرگان طیفی با وزن نهایی 044/0 تا 104/0 را در بر می‌گیرد، اما همه عوامل شناسایی شده با شدت و ضعف متفاوت در قالب کلیتی منسجم بر بحران آب حوضه آبریز زاینده‌رود موثر بوده‏اند.