فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با بروز تحولات اجتماعی و اقتصادی در جوامع انسانی و بهره‌برداری نامتعارف از منابع، شرایط ناپایداری زمین تشدید می‌یابد. امروزه واکاری آینده نظام کاربری ‌زمین و پوشش‌ اراضی (LULC) به طور فزاینده‌ای برای ابزارهای برنامه‌ریزی فضایی ضروری است و به‌واسطه مدل‌های ارائه‌شده از نتایج این مطالعات و اینکه چه زمانی، چرا و چه تغییراتی ممکن است در آینده رخ بدهد، تصمیم‌گیرندگان می‌توانند برنامه‌ریزی کاربری اراضی را کارآمدتر و اقداماتی را برای جلوگیری از آینده نامطلوب، به‌ویژه در رویدادهای شدید و بحرانی توسعه دهند. در این راستا از پیش‌نیازهای اساسی، تبیین پیشران‌هاست. هدف این پژوهش تبیین پیشران‌های تحولات نظام LULC در زیرحوضه مطالعاتی کوهپایه-سگزی با رویکرد آینده‌نگاری است. در این پژوهش به واسطه ترکیب روش دلفی فازی و تحلیل تاثیر متقابل و اجرای پرسشگری به استفاده از پرسشنامه باز و بسته و نیز بهره‌گیری از نرم‌افزار میک‌مک به اهداف مطالعه دست یافته‌ایم. از میان ۵۶ پیشران شناسایی‌شده، ۳4 پیشران بااهمیت مشخص شد که از میان آن‌ها پیشران‌های «ضعف در برنامه‌ریزی و مدیریت روستایی، ضعف در سیاست‌گذاری و مدیریت یکپارچه منابع آب و زمین، فساد ‌اداری و باندبازی سازمان‌ها و مدیران اجرایی و ذیربط، ناهماهنگی میان سازمان‌های مرتبط، خزش شهری، بازدارنده‌نبودن قوانین تغییر کاربری، و انتزاعی‌بودن قوانین و عدم تناسب و کارایی با توجه به زمان و مکان» به عنوان پیشران‌های کلیدی مطرح‌اند. بنابراین به منظور پایداری منابع محیطی، با در‌نظر‌داشتن پیشران‌ها سناریوپردازی‌ آینده الزامی و ضمن آن اصلاح سیاست‌گذاری‌ها، بازنگری در قوانین مربوطه، تدوین چارچوب ساختارمند در سازمان‌های متولی، برنامه‌ریزی اصولی مبتنی بر نیازسنجی‌ها و اعمال مدیریت مطلوب ضروری است.