نقش میانجی ارضای نیازهای بنیادین روانشناختی در ارتباط عملکرد خانواده و موقعیت اقتصادی- اجتماعی با اعتیادپذیری جوانان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان­شناسی، گروه روان ­شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان­شناسی، دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 دانشیار روان­شناسی، گروه روان­شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان­شناسی، دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

3 دانشیار روان­شناسی، گروه روان­شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان­شناسی، دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

doi
چکیده

 اعتیاد یکی از مشکلات جدی دانشجویان می‌باشد که به‌صورت گسترده موردمطالعه قرارگرفته است، بااین‌وجود توجه کمی به نقش ارضای نیازهای بنیادین روانشناختی به‌عنوان متغیر میانجی در این رابطه شده است. ازاین‌رو پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش میانجی ارضای نیازهای بنیادین روانشناختی در ارتباط عملکرد خانواده و موقعیت اقتصادی- اجتماعی با اعتیاد پذیری جوانان انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. نمونه این پژوهش شامل ۴۵۲ نفر از دانشجویان (207 پسر و 245 دختر) دانشگاه‌های تبریز در سال تحصیلی 95-1394 بودند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و پرسشنامه‌های شناسایی افراد در معرض خطر اعتیاد، مقیاس سنجش کارکرد خانواده، موقعیت اقتصادی- اجتماعی و ارضای نیازهای بنیادین روانشناختی را تکمیل نمودند. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری و به کمک نرم‌افزارهای SPSS 21 و LISREL 8/5 تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که مدل طرحی شده از برازش بسیار خوبی با داده‌ها برخوردار بود و ارضای نیازهای بنیادین روانشناختی می‌تواند به‌صورت معناداری نقش واسطه‌ای در میان عملکرد خانواده و وضعیت اقتصادی با اعتیاد پذیری در جوانان ایفا نماید؛ بنابراین توجه به این امر می‌تواند به‌عنوان الگویی مناسب، برای طراحی و تدوین برنامه‌های پیشگیری از گرایش به اعتیاد، مؤثر واقع شود.