واکاوی روند تغییرات زمانی-مکانی دمای سطح کویر درانجیر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب وهواشناسی،دانشگاه یزد

2 استادیار گروه جغرافیا دانشگاه یزد

3 عضو هیات علمی دانشگاه یزد

4 هیات علمی گروه جغرافیا- دانشگاه یزد

doi
10.22034/grd.2025.21582.1617
چکیده

دمای سطح زمین یکی از پارامترهای مهم برای درک تغییرات فضایی و فرآیندهای سطح زمین می باشد که به ارزیابی واقعی از وضعیت محیطی در مقیاس‌های محلی تا جهانی کمک می‌کند. ﺳﻨﺠﻨﺪه مودیس دمای سطح زﻣﻴﻦ را ﺑﻄﻮ پیوسته در ﻣﻘﻴﺎﺳﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﺑﺎ ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻜﺎﻧﻲ مناسب ﺗﻮﻟﻴﺪ و در اختیار محققان ﻗﺮار می‌دهد. در این پژوهش برای بررسی روند دمای سطح کویر درانجیر، ابتدا داده‌های روزانه دمای سطح زمین در محدوده حوضه آبریز کویر درانجیر در بازه زمانی 1/1/2003 تا 30/12/2022 با تفکیک مکانی 1000 متری از وبگاه ناسا استخراج شد. پس از پردازش‌های لازم، روند بلندمدت فصلی و سالانه دمای سطح کویر درانجیر به کمک آزمون ناپارامتریک من- کندال محاسبه گردید. نتایج روند دمای سطح زمین در مقیاس فصلی نشان داد که زمستان‌های کویر درانجیر نسبت به گذشته گرم‌تر شده و برعکس تابستان‌های آن خنک‌تر گردیده است. این موضوع در بخش وسیعی از کویر صادق بوده و نشانه‌ای از تغییر اقلیم و گرمایش جهانی می‌باشد. همچنین نتایج در مقیاس سالانه نشان داد که در بستر رودخانه‌های سیریز و رفسنجان و ارتفاعات لاله‌زار روند دمای سطح زمین افزایشی و در سدهای احداث شده در جنوب کرمان و رفسنجان و چاله‌ بافق روند دمای سطح زمین کاهشی است. از آنجایی که روند افزایشی دمای سطح در رودخانه‌ها و ارتفاعات نشان‌دهنده کاهش پوشش آبی و برفی این نواحی می‌باشد، این موضوع می‌تواند حیات و منابع آب این نواحی را که متکی به شریان آبی و انباشت برف بوده با چالش روبرو کند.