فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رقابت روسیه و آمریکا در دو دهۀ گذشته و از زمان روی‌کارآمدن ولادیمیر پوتین، روند فزاینده‌ای یافته و از سال 2014 و در پرتو بحران اوکراین به بزرگ‌ترین مسئلۀ راهبردی جهانی تبدیل شده است. جنگ سال 2022، این رقابت‌ها را تا حد زیادی بازگشت‌ناپذیر و چشم‌انداز صلح و ثبات ‌بین‌المللی را برای آینده‌ای طولانی مبهم کرده است. مسئلۀ اصلی این نوشتار، مشکلات برخاسته از روابط موجود آمریکا و روسیه و دشواری‌های آن برای صلح و امنیت ‌بین‌المللی است. این پرسش مطرح است که رقابت روسیه با آمریکا در مسائل راهبردی، چه پیامدهای ‌بین‌المللی مهمی دارد؟ در پاسخ، این فرضیه مطرح می‌شود که رقابت‌های روسیه با آمریکا در مسائل راهبردی به هجومی‌ترشدن سیاست خارجی روسیه تا مرز یک جنگ بزرگ اروپایی و پیگیری یک سیاست شرق‌گرایانه‌تر منجر شده است و چنانچه این روند تداوم یابد و ساختارهای باقی‌مانده از دوران پس از جنگ جهانی دوم و دوران جنگ سرد مانند نظام ملل متحد و نظام کنترل تسلیحات راهبردی یا ثبات راهبردی جهانی نیز از میان برود، جهان با بحرانی بسیار بزرگ و هرج‌ومرج گسترده روبه‌رو می‌شود. رویکرد نظری مورد توجه در اینجا، واقع‌گرایی راهبردی بر اساس مؤلفه‌های مطرح‌شدۀ توماس شیلینگ است و از روش تحلیل کیفی با رویکرد تحلیل‌ محتوای داده‌ها و تحلیل‌های موجود بهره می‌بریم. یافتۀ اصلی این پژوهش این است که رقابت اصلی در روابط مسکو و واشینگتن بر سر مفهوم ثبات راهبردی جهانی مبتنی بر همپایگی راهبردی دوران جنگ سرد در دهه‌های 1960 تا 1980 است که آمریکایی‌ها از دهۀ 1990 آن را منکر شده و به‌تدریج از زیر بار تعهدهای آن خارج شده‌اند. روسیه نیز برای حفظ این وضعیت در معرض خطر، به نظامی­‌گری و جنگ روی آورده است.