نقش واسطه‌ای بلوغ اخلاقی در رابطه سبک دلبستگی با رفتارهای اخلاقی

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز.

2 دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه شیراز.

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش واسطه‌ای بلوغ اخلاقی (فراشناخت اخلاقی، هویت اخلاقی و کارآمدی اخلاقی) در رابطه سبک دلبستگی با رفتارهای اخلاقی بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه یاسوج در سال تحصیلی 96-1395 بود که از بین آنها تعداد 524 دانشجو با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مقیاس سبک‌های دلبستگی (هازن و شیور، 1987)، مقیاس فراشناخت اخلاقی (مک‌ماهون و گود، 2015)، مقیاس اهمیت هویت اخلاقی برای خود (آکینو و رید، 2002)، پرسش‌نامه کارآمدی اخلاقی (هانا و اولیو، 2010) و سیاهه رفتارهای اخلاقی (ثابت و همکاران، 1394) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، روش مدل‌یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار AMOS به‌کار گرفته شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که سبک دلبستگی ایمن با واسطه همه مولفه های بلوغ اخلاقی، شامل فراشناخت اخلاقی و درونی‌سازی و نماد سازی هویت اخلاقی و کارآمدی اخلاقی، اثر غیر مستقیم و مثبت بر رفتارهای اخلاقی دارند. سبک دلبستگی دوسوگرا نیز از طریق دو مؤلفه فراشناخت اخلاقی و درونی سازی هویت اخلاقی، اثر غیر مستقیم و منفی بر رفتارهای اخلاقی داشت. همچنین، سبک دلبستگی اجتنابی با واسطه درونی‌سازی هویت اخلاقی به نحو غیر مستقیم و منفی، رفتار اخلاقی را تحت تأثیر قرار داد. علاوه بر این، سبک دلستگی ایمن اثر مستقیم و مثبت و سبک دلبستگی دوسوگرا اثر مستقیم و منفی بر رفتارهای اخلاقی نشان دادند. مطابق با نتایج پژوهش حاضر، برخورداری از دلبستگی ایمن انجام رفتارهای اخلاقی را تسهیل می‌کند.