تولید فضا و ضرباهنگ‌کاوی فضای شهری تهران: رهیافت هانری لوفور

نویسندگان

1 دانشیار موسسه مطالعات اجتماعی و فرهنگی وزارت علوم

2 استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

3 دنشجوی دکترای دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه جامعه شناسی

4 استاد/ گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت‌مدرس

doi
10.30465/scs.2022.41389.2568
چکیده

واقعیت زندگی‌روزمره و ضرباهنگ‌های درهم‌تنیده آن رابطه‌ای متقابل با فرایند تولید فضای شهر و قدرت‌های دخیل در آن دارد. پژوهش حاضر تلاش می‌کند به این پرسش‌ها پاسخ دهد که ضرباهنگ زندگی‌روزمره در شهر تهران چگونه تجربه می‌شود و این ضرباهنگ با تولید فضای شهری چه رابطه‌ای دارد. با استفاده از روش ضرباهنگ‌کاوی و مردم‌نگاری و رفت‌وبرگشتی بین واقعیت و نظریه و سطح خرد و کلان، سه فضای انتخاب‌شده (بازار بورس، دریاچه خلیج‌فارس و محله خلازیر) و استفاده از نظریه تولید فضای هانری لوفور مشخص شد که دولت اقتدارگرا و حاکمیت آمرانه شهری، فرهنگ چندپاره، نظم پولی تحت تاثیر تقسیم جهانی کار و ناکارآمدی محلی به همراه طبیعتی اسطوره‌پردازی‌شده، از طریق درساژی به وسعت یک شهر، ضرباهنگ‌ زندگی‌روزمره زیست‌کنندگان آن را در تداخلات پیچیده‌ای رقم می‌زند و همزمان از آن متاثر می‌شود. در کنار شکاف‌های عمیق اجتماعی و طبقاتی، که خود از جلوه‌های متنوع زندگی‌روزمره برمی‌آید، آن‌چه زیست‌کنندگان فضای شهر تهران را به هم پیوند می‌دهد، حضور ضرباهنگی از انتظار در حیات‌روزمره آنان است؛ انتظار برای امری که نویدبخش سعادت است و هرگز محقق نمی‌شود.