آینده پژوهی فقر شهری در بافت های تاریخی با تأکید بر رویکرد توانمندسازی مورد پژوهی: بافت تاریخی شهر یزد

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، واحد اسلامشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اسلامشهر ، ایران.

2 پژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، واحد اسلامشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اسلامشهر، ایران.

3 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، واحد اسلامشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اسلامشهر، ایران.

4 استادیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، واحد اسلامشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اسلامشهر ، ایران.

5 استادیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، واحد اسلامشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اسلامشهر ، ایران.

doi
10.22034/grd.2024.20272.1584
چکیده

مسئله‌ی فقر شهری یکی از مشکلات اصلی در بافت‌های تاریخی می‌باشد که در ابعاد مختلفی چون عدم امنیت در مالکیت، فقر درآمدی ساکنان، آسیب‌پذیری معیشت شهروندان، فقر حقوقی و محرومیت اجتماعی و ... ظهور یافته است. در این ‌بین، نقش و اثرات توانمندسازی می‌تواند در برنامه‌ریزی برای مقابله با فقر شهری در بافت‌های تاریخی بسیار تعیین‌کننده باشد. هدف این پژوهش شناسایی پیشران‌های کلیدی مؤثر بر کاهش فقر شهری در بافت تاریخی شهر یزد به‌منظور توانمندسازی این بافت و تدوین سناریوهای محتمل برای افق 1422، می‌باشد. این پژوهش ازلحاظ هدف، کاربردی، ازنظر ماهیت پژوهش، تحلیلی-اکتشافی، ازنظر روش گردآوری داده‌ها به‌صورت توصیفی-پیمایشی و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها به‌صورت آمیخته (کمی-کیفی) می‌باشد. جامعه آماری پژوهش گروه 30 نفری از خبرگان متخصص میان‌رشته‌ای در زمینه‌های بافت‌ فرسوده و تاریخی، فقر شهری و رویکرد آینده‌پژوهی هستند که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند .در این پژوهش ابتدا با تکنیک پویش محیطی و دلفی طی دو راند، 35 عامل اولیه در سه حوزه مختلف اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی استخراج‌شده و با تحلیل ساختاری در نرم‌افزار میک‌مک، ده عامل اصلی به-عنوان پیشران‌های کلیدی مؤثر بر کاهش فقر شهری با رویکرد توانمندسازی مورد شناسایی قرارگرفته‌اند. بر اساس نتایج حاصل از ماتریس اثرگذاری عوامل، از مجموع 2213 رابطه اثرگذاری مستقیم عوامل، متغیر‌های بخش اجتماعی با کسب امتیاز 938، بیشترین تأثیر را در راستای کاهش فقر شهری با رویکرد توانمندسازی در محدوده موردمطالعه داشته‌اند.