تحلیل اثرات بادهای 120 روزه و طوفانهای گردوغبار بر زیستپذیری سکونتگاههای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان هیرمند)
نویسندگان
1 جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زابل، ایران
2 گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، ایران.
3 گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، ایران.
4 جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه زابل، ایران.
doi
10.22034/grd.2024.20084.1578چکیده
از آنجا که رسوبات منطقه سیستان از نوع رسوبی و ریزدانه است، این ذرات با وزش بادهای 120 روزه سیستان حرکت نموده، بستر بسیار مناسبی را برای حرکت ماسههای روان و طوفانهای گردوخاک فراهم میسازد که پیامدهای آن، بروز آسیبهای متنوع و هزینههای کلان میباشد. هدف این پژوهش، بررسی اثرات بادهای 120 روزه و طوفانهای گردوغبار بر ابعاد مختلف زیستپذیری میباشد. پـژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی است که دارای دو بخش عمده در مراحل اجرایی بوده است. بخش اول شامل مطالعات اسنادی جهت بررسی نظرات صاحبنظران و پیشینه و تهیه لیست شاخصها و بخش دوم شامل مطالعات میدانی جهت تکمیل پرسشنامههای تحقیق بوده است. جامعه آماری این پژوهش شامل سرپرستان خانوارهای روستایی ساکن در شهرستان هیرمند است که بر اساس فرمول کوکران، 375 سرپرست خانوار به عنوان حجم نمونه در نظر گرفته شد. برای تجزیهوتحلیل اطلاعات از روشهای آمار توصیفی و استنباطی، مدل VIKOR و نرمافزارهای ArcGIS و SPSS استفادهشده است. بر اساس نتایج پژوهش، از بین شاخصهای مورد توجه، افزایش مشکلات تنفسی و چشمی و کاهش درآمد روستائیان در بخش کشاورزی به ترتیب با میانگینهای 69/4 و 42/4، بیشترین میزان اثرپذیری از بادهای 120 روزه و طوفانهای گردوغبار را به خود اختصاص میدهند. همچنین بر اساس نتایج آزمون رگرسیون، 1/93 درصد از تغییرات زیستپذیری ناشی از بادهای 120 روزه و طوفانهای گردوغبار تبیین گردید. نتایج آزمون تحلیل واریانس در بررسی شدت اثرات بادهای 120 روزه و طوفانهای گردوغبار بر مؤلفههای مختلف زیستپذیری نیز مؤید آن است که مؤلفههای «آسیبپذیری» و «کیفیت محیطی» بیشترین اثرپذیری را دارا میباشند.