فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران در طول تاریخ روابط خارجی گسترده و پرفرازونشیبی با روسیه داشته است. این رابطه در دویست سال گذشته به یکی از مهم‌ترین روابط خارجی ایران تبدیل شده و به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم بر سرنوشت ایران تأثیر گذاشته است. در نتیجۀ این رابطه، تصویرهای مختلفی از روسیه در ذهن نخبگان و مردم عادی ایران برساخته شده است. در زبان فارسیآثار زیادی دربارۀ نقش روسیه و اتحاد شوروی در تاریخ ایران نوشته شده است. در حالی که پژوهشگران ایرانی توجه چندانی به تصویر و جایگاه ایران در روسیه نداشته‌اند. در این مقالۀ به‌دنبال پاسخ این پرسش هستیم که چه تصویری از ایران در اتحاد شوروی و روسیه وجود داشته و دارد و تحولات رخ‌داده در دو کشور چه تأثیری بر آن داشته است؟ در پاسخ این فرضیه مطرح می‌شود که با وجود رخ‌دادن تغییرهای مهم هویتی در هر دو کشور روسیه و ایران، تغییری در تصویر برساخته از ایران در منابع آموزشی روسیه ایجاد نشده است. با استفاده از روش مطالعۀ موردی و تحلیل مضمون منابع آموزشی تاریخ در مدرسه‌های اتحاد شوروی و فدراسیون روسیه، تلاش می‌کنیم به درک روشن‌تری از جایگاه و تصویر ایران در ذهن همسایۀ شمالی دست یابیم. نتیجۀ تحلیل منابع، نشان می‎‌دهد که با وجود شکل‌گرفتن تغییرهای بنیادین هویتی در هر دو کشور روسیه و ایران، در تصویر برساخته از ایران در روسیه تغییر چندانی رخ نداده و ایران همواره در جایگاهی حاشیه‌ای و کم‌اهمیت قرار داشته است.