فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این تحقیق توفان‏های گردوغبار در غرب ایران برای دوره زمانی 2022-1987 مورد بررسی قرار گرفته است، که شامل روزهایی است که تعلیق گردوخاک دید افقی را حداقل در سه ایستگاه هواشناسی به کمتر یا مساوی یک کیلومتر می‌رساند. با استفاده از تحلیل چشمی داده‎های فشار سطح دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل، دما، مؤلفه مداری (u) و نصف النهاری (v) باد در سطوح مختلف جو مربوط به ERA-Interim ، الگوی چرخند دینامیکی و حرارتی که از مهم‌ترین الگوهای چرخه گردوغبار غرب ایران هستند، جداسازی شدند. بررسی توزیع زمانی چرخندهای تفکیک شده نشان داد که چرخندهای حرارتی در ژانویه تا مه و چرخندهای دینامیکی در فصول گذار بیشینه رخداد را داشته اند. از نظر طول‎دوره چرخند حرارتی 35 درصد و چرخند دینامیکی 65 درصد بیش از 1 روز گردوغبار ایجاد نموده‎اند. توفان‌های ناشی از وقوع چرخند حرارتی نسبت به توفان‌های ناشی از چرخند دینامیکی از شدت پایین‌تری برخوردارند، طول‎دوره کمتر و شدت پایین‎تر توفان‎های ناشی از چرخندهای حرارتی به ماهیت شکل‎گیری و اثرگذاری آنها مربوط می‎شود که به حرارت سطحی وابسته بوده و در مکان شکل‎گیری باقی می‎مانند. در توفان‎های ناشی از وقوع چرخند دینامیکی با توجه به موقعیت ایجاد چرخند در منطقه، بیشترین خیزش گردوغبار از کانون‎های غربی و جنوب‎غربی در کشور عراق بوده است، به‌نحوی‌که حدود 40 درصد از این توفان‌ها از دریاچه‎های مرکزی و مخصوصاً دریاچه ثرثار نشأت گرفته‌اند. در حالی که در چرخند حرارتی کانون‎های واقع در نیمه جنوبی کشور عراق، شمال عربستان، کویت و جنوب‌غرب ایران در وقوع گردوغبار اثرگذارتر از سایر بخش‎ها در منطقه بوده است.