تحلیل فضایی سرزندگی شهری در سطح محله‌های ‌شهر تهران

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسردانشگاه مازندران

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسر

4 گروه طراحی شهری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

doi
10.22034/grd.2024.21104.1604
چکیده

ارتقای سرزندگی یک شهر نه تنها می‌تواند موجب رضایت مردم از جنبههای اکولوژی سبز، توسعه اقتصادی، خلاقیت فرهنگی و کیفیت زندگی شود، بلکه به ارتقای توسعه پایدار آن کمک می‌کند. اما امروزه شهرها به سرعت تحت فشار‌های مدرنیته دچار تحولات فضایی شده‌اند. به طوری که این تحولات موجب عدم توازن اجتماعی و اقتصادی شده است. تهران به عنوان بزرگترین شهر کشور با کارکردهای متنوع اقتصادی، اجتماعی، کالبدی مشکلات پیجیده ای را تجربه می کند که این خود منجر به کاهش میزان سرزندگی شده است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی و ارزیابی وضعیت سرزندگی در سطح محله‌های ‌شهر تهران انجام شده است. داده‌ها و اطلاعات لازم جهت اندازه‌گیری سرزندگی از بلوک‌های آماری مرکز آمار، نقشه کاربری اراضی شهر، تصاویر ماهواره-ای و تصاویر ماهواره‌ای استخراج شد. برای ارزیابی سرزندگی از چندین مولفه اصلی یعنی اقتصادی، جمعیتی و گردشگری، کیفیت زندگی، کیفیت هوا، سرزندگی شبانه و حکومت محلی در قالب شاخص ‌های متفاوت استفاده گردید. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که سرزندگی در شهر تهران را می‌توان به چهار عاملی اصلی خلاصه نمود. عامل اول با 19 درصد از واریانس کل، بیشترین میزان تاثیر گذاری و عامل چهارم با 10 درصد واریانس کل، کمترین اثری گذاری را در مقوله سرزندگی داشتند. در مجموع با تلفیق چهار عاملِ سرزندگی در شهر تهران نقشه نهایی سرزندگی ترسیم گردید. نقشه تلفیق شده سرزندگی نشان داد که بخش‌های مرکزی و شمال غربی شهر وضعیت مناسبی دارند اما در ، بخشهای جنوبی و جنوب شرقی شهر، در وضعیت نامناسبی از نظر سرزندگی شهری قرار دارند.