چالشهای دیپلماسی فرهنگی ایران و ترکیه در آسیای مرکزی
نویسندگان
1 استاد گروه مطالعات منطقهای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران
2 دکتری مطالعات منطقهای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jcep.2020.305304.449939چکیده
با فروپاشی اتحاد شوروی، آسیای مرکزی بهعنوان پارهای مهم از این نظام سیاسی، در معرض تغییر و تحولات جدی قرار گرفت. اقتصادهای ورشکسته، تداوم الگوها و سنتهای فرسوده، کنش سیاسی و بنیانهای هویتی ازهمگسیخته، جمهوریهای آسیای مرکزی را در همان ابتدای دهۀ 1990 دچار آشفتگی ساخت. جمعبندی نخبگان سیاسی این کشورها، استقبال از الگوهای پیشنهادی بازیگران خارجی برای برونرفت از این بنبست بود. جمهوری اسلامی ایران و ترکیه دو همسایهای بودند که بیشتر از دیگران به ذهن رهبران این جمهوریها میآمدند. با توجه به پارهای از میراث مشترک فرهنگی- هویتی این دو کشور با این جمهوریها، هر دو قدرت با بهرهگیری از چاشنی فرهنگ برای نفوذ بر این منطقه میکوشیدند. اما سیاستهای فرهنگی تهران و آنکارا بهتدریج با موانعی جدی روبهرو شد. در این پژوهش بهدنبال پاسخ به این پرسش هستیم که چالش مهم پیش روی دیپلماسی فرهنگی ایران و ترکیه در آسیای مرکزی چیست؟ در پاسخ این فرضیه مطرح میشود که برای ایران امنیتیشدن دستور کارهای فرهنگی این کشور و برای ترکیه زمزمۀ نوعثمانیگری و هراس از تسلط منطقهای ترکیه، چالش اساسی فراروی دیپلماسی فرهنگی آن در آسیای مرکزی است. بهنظر میرسد در این دورۀ سی ساله در عرصۀ کنشگری فرهنگی دو کشور در آسیای مرکزی، سرانجام نتیجۀ آن، ناکامی نسبی بوده است. روش این نوشتار کیفی با رویکرد توصیفی- تحلیلی از نوع پسرویدادی و شیوۀ گردآوری دادهها بر اساس دادههای استنادی و مجازی است.
