فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تبخیر فرایند انتقال رطوبت از سطح زمین - منابع رطوبتی به جو می‌باشد. شناخت و ارزیابی تبخیر، یک بخش مهم در محاسبه بیلان آب و مدیریت صحیح منابع آب می‌باشد. از منظر اقلیمی، عوامل متعددی در فرایند تبخیر دخالت دارند که از مهم‌ترین آنها می‌توان به تابش و دمای هوا، سرعت باد و رطوبت نسبی اشاره کرد. تغییرپذیری تبخیر در مقیاس‌های زمانی مختلف به‌ویژه طی فرایند و روند گرمایش زمین، از جمله مظاهر در خور توجه تغییرات اقلیمی است. بررسی تغییرات دهه-ای تبخیر و فراسنج‌های موثر بر آن، نقش موثری در برنامه‌ریزی میان‌مدت و مدیریت منابع آب ایفا می‌کند. هدف از پژوهش حاضر واکاوی تغییرات دهه‌ای تبخیر در ارتباط با فراسنج‌های موثر (دما، خشکی و حرکت هوا) بر این فراسنج می-باشد. بدین‌منظور از پایگاه داده‌های روزانه تبخیر، دما، رطوبت‌نسبی و باد، حاصل میان‌یابی ایستگاه‌های همدید، اقلیم‌شناسی هواشناسی و باران‌سنجی وزارت نیرو طی بازه زمانی 2018-1969 با تفکیک مکانی 4 × 4 کیلومتر استفاده شد. نتایج نشان داد فراسنج دما نسبت به سایر فراسنج‌ها نقش مهم‌تر و موثرتری بر فرایند تبخیر دارد، ولی میزان سهم این فراسنج از دهه اول (1978- 1969) به‌سمت دهه‌های انتهایی رو به کاهش است. رطوبت از میان عناصر جوی جایگاه دوم را به‌لحاظ تاثیر بر فرایند تبخیر دارد که بالعکس دما نقش آن از دهه‌های ابتدایی به‌سمت دهه انتهایی (2018-2009) رو به افزایش است. همین روند در مورد فرایند باد نیز تکرار شده و نقش آن از دهه اول (1978- 1969) به‌سمت دهه انتهایی (2018- 2009) رو به افزایش است.