راهبرد و الگوی رفتاری جمهوری آذربایجان در برهم‌کنش جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشکده امنیتی، انتظامی و اجتماعی، پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی

doi
10.22059/jcep.2022.339448.450063
چکیده

پس از استقلال جمهوری آذربایجان به‌عنوان جمهوری مسلمان‌نشین در همسایگی ایران، انتظار می‌رفت تهران و باکو با وجود پیوندهای تاریخی، فرهنگی و مذهبی، روابطی نزدیک و پایدار داشته باشند، اما ایران و جمهوری آذربایجان روابط پرتنش و پرفرازونشیبی را تجربه کردند. باکو روابط نزدیک‌تری را با دشمنان و رقیبان ایران از جمله اسرائیل شکل داد. در این نوشتار در پی یافتن مبنای شکل‌گیری سه‌گانۀ جمهوری آذربایجان، ایران و اسرائیل به‌دنبال پاسخ این پرسش هستیم که جمهوری آذربایجان در برهم‌کنش جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل از چه راهبرد و الگوی رفتاری پیروی می‌کند؟ این فرضیه مطرح است که جمهوری آذربایجان در برهم‌کنش جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل از الگو و راهبرد موازنۀ تهدید پیروی می‌کند. با توجه به تأکید نظریۀ موازنۀ تهدید بر عوامل بیناذهنی به‌ویژه مؤلفۀ هدف‌های تهاجمی، در این نوشتار از ترکیب نظریه‌های سازه‌انگاری و موازنۀ تهدید استفاده می‌کنیم. برای استخراج مؤلفه‌های مورد پرسش، از روش کیفی مرور نظام‌مند بهره می‌گیریم. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها در این نوشتار، مطالعات کتابخانه‌ای است. جمهوری آذربایجان با استفاده از راهبرد موازنۀ تهدید در سطح داخلی و منطقه‌ای توانسته است الگوی رفتاری خود را در رویارویی با برهم‌کنش جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل تنظیم کند. سیاست خارجی جمهوری آذربایجان در برابر ایران کنشی و در برابر اسرائیل واکنشی است.