بنیان های فرهنگی اعمال قدرت در مدرسه
نویسندگان
1 دانشیار جامعهشناسی و پژوهشگر پژوهشکده کردستانشناسی، دانشگاه کردستان،سنندج،ایران
2 کارشناسی ارشد جامعهشناسی،دانشگاه کردستان،سنندج،ایران
doi
10.30465/scs.2022.34654.2353چکیده
این پژوهش در پی آن است که شیوههای اعمال قدرت و مؤلفههای فرهنگ مدرسه را توصیف و تحلیل کند و نشان دهد چگونه این دو در تلاقی با هم معانی و دیدگاههای بدیل دانشآموزان را زمینگیر مینمایند. چارچوب نظری و روشی پژوهش بر اتنوگرافی انتقادی استوار و جهت ارتقای حساسیت نظری از سازههای نظری فوکو، بوردیو، اپل و ایلیچ بهره گرفته شده است روش پژوهش، اتنوگرافی انتقادی و جامعهی پژوهش، مدارس مقطع تحصیلی متوسطهی دوم پسران در شهر سنندج بود. نمونهها به روش هدفمند و از خلال مشاهده و کار اتنوگرافیک در میدان پژوهش انتخاب و دادهها از طریق یادداشت از رهگذر مشاهدهی غیرمشارکتی، گپ و گفت با سوژهها و مطلعین کلیدی انتخاب شد و طی32 مصاحبهی فردی با دانشآموزان، معلمان و اولیاء و 5 مصاحبه گروهی متمرکز با دانشآموزان دادهها گردآوری، کدگذاری و تحلیل شد. بر اساس یافتهها، قدرت انضباطی، قدرت تعاملی، گروه معلمان، فشار به والدین و رویکرد اداره از شیوههای اعمال قدرت در مدرسه بود که از رهگذر فرهنگ مدرسه ممکن و بازتولید میشود. حفظ شأن مدرسه و حریم معلمان، ناهمنوائی همچون آسیب، مدارا و نگهداری، بهرهگیری از قدرت والدین و همچنین الگوها و فرایندهای سیطرهی امر انضباطی و امر درسی، ساخت دانش مدرسه و برساخت نوع دانشآموز از مؤلفههای فرهنگ مدرسه و ایدههای مبنایی و تئوریهای ضمنی معلمان بهشمار میرود. مدرسه از رهگذر ارتباط نزدیک با خانه و آموزش و پرورش، درگیر مجموعهای از روابط سیستم است که ارجاع به آن، قدمی مؤثر برای فهم تمها و رویههای فرهنگی است.