تحلیل فضایی الگوی مصرف انرژی بخش خانگی در محلات شهر بیرجند

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزشی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری در دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22034/grd.2023.18954.1548
چکیده

انرژی و الگوی مصرف آن ازجمله موضوعات اساسی مرتبط با توسعه‏پایدار است. دریک شهر، بخش مهمی ازتفاوت در الگوی مصرف انرژی را فرم‏شهر و ویژگهای مکانی آن تبیین می‏کند. براین اساس، مطالعه حاضر درصدداست با تکیه بر روشهای تحلیل فضایی، الگوی مصرف گاز در بخش خانگی شهر بیرجند را مورد سنجش قرار دهد. مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی و متغیرهای تحقیق شامل 1)مصرف انرژی، 2)جمعیت، 3)کیفیت‏ابنیه، 4)قدمت‏بنا، 5)وسعت قطعات، 6)نمای‏ساختمان و 7)فرم شهری می‏باشد. محدوده مورد مطالعه نیز شامل5353 قطعه مسکونی، در 5 محله شهر بیرجند باویژگیهای متفاوت کالبدی، اجتماعی-اقتصادی است. درگام اول پس از جمع‏آوری داده‏های مرتبط با مصرف گاز به‏تفکیک واحدهای مسکونی، اقدام به تشکیل پایگاه‏اطلاعات‏مکانی درمحیط ArcGisگردید. همچنین در این پایگاه ویژگیهای کالبدی هر قطعه نیز جمع آوری شد. در ادامه با بهره‏گیری از روشهای آمارکلاسیک (ضریب همبستگی، تحلیل واریانس وآنتروپی‏شانون) و روشهای آمارفضایی(نظیر مدلهای تراکمی، موران‏دوطرفه وخودهمبستگی فضایی)، اقدام به تحلیل یافته‌هاشد. نتایج نشان دادکه مصرف انرژی با متغیرهای قدمت‏بنا، جمعیت و کیفیت ابنیه رابطه معکوس و با ضریب آنتروپی رابطه مستقیم دارد. این بدان معنی است که بافتهای نوساز، علاوه بر عمرکم و تراکم کمتر جمعیت، نتوانسته‏اند در کاهش مصرف انرژی اثرگذار باشند. دردیگرسو بافتهای ارگانیک با وجود جمعیت بالا، میزان‏کمتری از مصرف انرژی را نشان می‏دهند. این موضوع ضرورت توجه به فرایندهای نوسازی بافت و اثرگذاری آن بر مصرف انرژی را در مقایسه با بافت های با قدمت بالاتر نشان می‏دهد. از سوی دیگر مبین آن است که توجه به الگوهای مکانی مصرف، از جمله نکات کلیدی در اصلاح الگوی مصرف انرژی خواهد بود.