تحلیل الگویی نمودهای رمانتیسم در شعر سپهری
نویسندگان
1 دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
زبان، نوع نگرش، جهانبینی و سبک شعری سپهری، شعر او را به اصول و مبانی مکتب رمانتیسم نزدیک کرده است. همانندی و مناسبات گسترده میان دید، اندیشه و احساس سهراب با مبانی اندیشه مکتب رمانتیسم قابل بررسی است. بر این مبنا و با توجّه به روح عرفانی حاکم بر درونمایههای شعر سهراب، ساختار الگویی شعر او را از همان زاویهای تحلیل کردهایم که منتقدان بر اساس آن به تحلیل الگویی زیباشناسی و نگرش رمانتیک دست زدهاند. در این جستار، شعر سهراب با محوریّت الگوی سفر در دو محور عرضی (با تمرکز بر شعر شاخص «صدای پای آب») و طولی «شعر- زندگی» او، ضمن تحلیل مناسبات و نظام تکرار این الگو در مجموعة اشعارش، تبیین و تحلیل شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که بخشی از مؤلّفههای جهان اندیشه رمانتیستها مانند بازگشت به طبیعت و بدویگرایی، غلیان احساسات، غلبۀ تخیّل، خردستیزی، منمداری و انزواطلبی، ستایش کودکی، گریز از حال و سفر به سوی جامعة آرمانی، فردیّت و رسیدن به آزادی که در اصول هنری این مکتب، خاصیّت الگویی یافتهاند و در نظام بصری، فکری، زبانی و ساختار آثار رمانتیک با نظم معنیداری تکرار شدهاند، از نمودهای اصلی تبلور غلبة ناخودآگاه بر خاستگاههای روانی خلاقیّت در این مکتب و وجه اشتراک زیباشناسی این مرام هنری- فلسفی و غایتگرایی ناخودآگاه مؤلف در مسیر تکرار الگوهای ازلی بنیادین چون فردیت و تشرّف است.