پایش دمای سطح زمین با تکیه بر محصولات سنجنده مودیس و تکنیک‌های سنجش از دوری (مطالعۀ موردی: دشت کاشان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، گروه بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

2 دانشیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کاشان

3 دانشیار، گروه بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت و کنترل بیابان، گروه بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

doi
10.22034/grd.2023.19993.1575
چکیده

برآورد دمای سطح زمین برای طیف وسیعی از مطالعات کاربرد دارد. لذا پژوهش حاضر در نظر دارد؛ دمای سطح زمین دشت کاشان را با تکیه بر تصاویر ماهواره‌ای مودیس و پارامترهای فیزیکی حاصل از آن‌ها طی سال‌های 2020-2000 مورد بررسی قرار دهد. بدین‌ترتیب فرآورده‌های دمای سطح زمین(LST) با شناسۀ MOD11A1، شاخص تفاضل نرمال‌شدۀ پوشش گیاهی (NDVI) با شناسۀ MOD13Q1، تولید خالص اولیه (NPP)با شناسۀ MOD17A2H و آلبیدو (Albedo) با شناسۀ MOD43A1 با قدرت تفکیک مکانی 500 متر در بازۀ زمانی 8 روزه طی سال‌های 2020-2000 از پایگاه دادۀ ناسا استخراج شد. در ادامه نیز همبستگی پارامترهای فیزیکی با استفاده از ضریب همبستگی اسپیرمن بررسی گردید. نتایج نشان داد بین شاخص تفاضل نرمال‌شدۀ پوشش گیاهی و دمای سطح زمین، تولید خالص اولیه و دمای سطح زمین و آلبیدو و دمای سطح زمین ارتباط معنادار در سطح یک درصد وجود دارد. به‌گونه‌ای که همبستگی میان پوشش گیاهی و دما، تولید خالص اولیه و دما و آلبیدو و دما معکوس و به‌ترتیب برابر با 80/0-، 84/0- و 85/0- است. به‌طور کلی تغییرات پوشش زمین بالاخص پوشش گیاهی تأثیر بسزایی بر دمای سطح زمین دارد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بخش وسیعی از افزایش دما در محدودۀ شرق و شمال شرق منطقۀ مورد مطالعه در اراضی بایر و نیز دریاچۀ نمک رخنمون داشته است که با گذشت سالیان متمادی افزایش دما قایل تأمل است. نتایج این پژوهش می‌تواند جهت کاربرد در بخش کشاورزی، منابع طبیعی و نیز محیط‌زیست دشت کاشان به‌منظور شناخت جزایر حرارتی و تصمیم‌گیری درخصوص بهبود شرایط پوشش‌گیاهی مورد توجه قرار گیرد.