ساخت و اعتباریابی مقیاس جهان‌وطنی در برنامه درسی اجراشده (جهان‌وطنی آموزشی)

نویسندگان

1 دکتری رشته برنامه ریزی درسی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22034/emes.2025.2048558.2614
چکیده

هدف: هدف اساسی پژوهش حاضر، ساخت و اعتباریابی مقیاس جهان‌وطنی در برنامه درسی اجراشده (جهان‌وطنی آموزشی) بود.روش پژوهش: روش پژوهش، آمیخته از نوع اکتشافی و بر اساس مدل تدوین ابزار بود. با مطالعه مبانی نظری جهان‌وطنی آموزشی و پژوهش‌های مربوط به آن، طراحی پرسشنامه بر مبنای داده‌های به‌دست‌آمده از منابع موجود انجام شد. برای اعتباریابی مقیاس، در بخش روایی از نسبت روایی محتوایی و شاخص روایی محتوایی و در بخش پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. همچنین برای بررسی و آزمون نشانگرها و مؤلفه‌های استخراج‌شده در بخش کیفی، از روش تحلیل عاملی تأییدی بهره گرفته شد. روش پژوهش در بخش کیفی، تحلیل محتوای کیفی بود و اسناد صاحب‌نظران حوزه گردآوری و تحلیل شد. در بخش کمی نیز روش پژوهش توصیفی پیمایشی بود و جامعه آماری شامل متخصصان برنامه درسی بودند که با رویکرد نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند.یافته‌ها: ابزار پژوهش، مقیاس برنامه درسی جهان‌وطنی شامل 7 مؤلفه (همبستگی جمعی، توجه به فردیت و تفاوت‌های افراد، صمیمیت بین فردی، بررسی انتقادی فرهنگ‌ها، تفکر منطقی، تبادل‌نظر، پرهیز از جزم‌اندیشی) و 30 گویه در طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت بود. بر اساس بازخورد متخصصان، شاخص روایی محتوایی (cvi) کل پرسشنامه که میانگین ضریب‌های به‌دست‌آمده از 30 گویه بود، برابر 83/0 برآورد گردید. همچنین نسبت روایی محتوایی (cvr) کل پرسشنامه برابر 0.89 به دست آمد.  نتیجه تحلیل عاملی نشان داد که شاخص‌های برازندگی تطبیقی (CFI) و برازندگی نرمال (NFI) به ترتیب برابر 97/0و 96/0 هستند که بیانگر برازش مناسب مدل است. همچنین با توجه به  ضریب آلفای کرونباخ کل (1/97) پایایی مقیاس برنامه درسی جهان‌وطنی تأیید شد. نتیجه‌گیری: انتظار می‌رود پژوهشگران با آشنایی با این حوزه و استفاده از پرسشنامه طراحی‌شده، وضعیت نظام آموزشی را از این منظر بررسی و تحلیل کنند.