عوامل اقتصادی موثر بر جهت‌گیری سیاست خارجی فنلاند در برابر فدراسیون روسیه

نویسندگان

1 استادیار، گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jcep.2022.338670.450058
چکیده

روسیه هم‌زمان تهدید و فرصتی مهم در سیاست خارجی فنلاند محسوب می‌شود. راهبرد سیاست خارجی فنلاند در برابر روسیه بر دو رکن دفاعی (لزوم بازدارندگی نظامی) و اقتصادی (لزوم روابط گسترده) بنا شده است. تمرکز اصلی در این نوشتار بر رکن دوم است. تاریخ و جغرافیا، دو عامل مهمی هستند که فنلاند و روسیه را به شریک‌های اقتصادی ذاتی تبدیل کرده‌‌اند. در اینجا این پرسش مطرح است که عوامل اقتصادی چگونه بر جهت‌گیری سیاست خارجی فنلاند در برابر روسیه تأثیر گذاشته‌اند؟ بررسی نظم برامده از این فرایند نیز اهمیت دارد. در پاسخ، این فرضیه مطرح می‌شود که انرژی در کنار تجارت کالا و خدمات مهم‎ترین عناصر اقتصادی هستند که سبب پیگیری راهبردهای مدارا و هنجاری و در نتیجه، ایجاد آسیب‌پذیری دوجانبه در روابط فنلاند و روسیه شده است. در این نوشتار برای آزمون فرضیه از نظریۀ وابستگی متقابل نامتقارن مبتنی بر آسیب‌پذیری کوهن و نای بهره برده‌ایم. روش پژوهش نیز ترکیب آمار توصیفی و مشاهدۀ میدانی است. دستاوردهای پژوهش نشان می‌دهد که روسیه با رویکردی ژئواکونومیک از انرژی برای پیشبرد سیاست‌های خود در برابر فنلاند استفاده می‌کند. در حوزۀ تجارت کالا نیز فنلاند در وضعیتی آسیب‌پذیر قرار گرفته است؛ در مقابل، در خدمات دست بالا را دارد. به‌ویژه به‌وسیلۀ مؤلفۀ ترانزیت کالا، روسیه را در وضعیت ضعف قرار داده است. مجموع این دو ایستار، سبب شکل‌گیری وابستگی متقابل در روابط میان دوطرف شده است.