فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل سطوح شناختی سؤالات درک مطلب آزمون زبان انگلیسی کنکور سراسری ایران در بازه زمانی ده‌ساله (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳) بر اساس طبقه‌بندی برت (Barrett’s Taxonomy) بود. این بررسی با هدف سنجش میزان توجه طراحان آزمون به سطوح مختلف تفکر از جمله مهارت‌های تفکر سطوح پایین (LOTS) و بالا (HOTS) صورت گرفت.روش پژوهش: این مطالعه از نوع کاربردی و به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تحلیل محتوا انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل تمام سؤال‌های درک مطلب آزمون‌های سراسری طی ده سال اخیر بود. نمونه‌گیری به‌صورت سرشماری انجام شد و در مجموع ۱۶۶ سؤال از ۱۱ آزمون مورد تحلیل قرار گرفت. ابزار پژوهش، چک‌لیست کدگذاری مبتنی بر پنج سطح طبقه‌بندی برت (بیانی، بازسازماندهی، ارجاعی، ارزشیابی و درکی ) بود. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، جداول و نمودارها تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که سؤال‌های در سطح بیانی بیشترین فراوانی را داشتند (میانگین حدود ۳۷ درصد)، در حالی که سطح درکی در اغلب سال‌ها کاملاً حذف شده بود. سؤال‌های سطوح ارجاعی و ارزیابی به‌ویژه در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ رشد نسبی داشتند که می‌تواند نشانه‌ای از حرکت تدریجی به سوی مهارت‌های تفکر سطح بالا تلقی شود. با این حال، توزیع سؤال‌ها همچنان به نفع سطوح پایین شناختی متمایل بوده است.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که طراحی سؤال‌های درک مطلب کنکور سراسری ایران در دهه گذشته عمدتاً مبتنی بر سطوح پایین تفکر تکیه داشته و به ابعاد تحلیلی، ارزشی و عاطفی خواندن توجه کافی نشده است. این نتایج با یافته‌های مطالعات بین‌المللی همخوانی دارد. پیشنهاد می‌شود در طراحی سؤال‌ها بازنگری شود تا با رعایت توازن در سطوح شناختی و توجه به مهارت‌های عاطفی سطح بالا همسویی بیشتری با اهداف برنامه درسی ملی ایجاد گردد.