ارزیابی پارلمان‌گرایی چندجانبه در همگرایی منطقه‌ای اوراسیا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

2 استاد، گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jcep.2022.320811.449996
چکیده

فرازوفرودهای همگرایی منطقه‌ای و عوامل مؤثر بر آن در حوزۀ کشورهای مستقل هم‌سود مانند هر منطقۀ دیگر از جهان مورد توجه پژوهشگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بوده است. اگرچه در دهۀ 1990 طرح کشورهای مستقل هم‌سود نتوانست انتظارها را برآورده کند و حجم گسترده‌ای از همکاری پدید آورد. باوجود این وضعیت رهبران کشورهای مستقل هم‌سود با الهام از سازوکارهای موجود همگرایی منطقه‌ای در مناطق دیگر جهان روند همگرایانۀ خاص خود را دنبال کرده‌اند. بر این اساس، کانون تمرکز مقاله پیش رو، واکاوی میزان نقش‌‌آفرینی پارلمان‌گرایی چندجانبه در چارچوب مجمع بین­پارلمانی در فرایند همگرایی منطقه‌ای اوراسیا است. در این زمینه، با بیان زمینه و پیشینۀ پژوهش، جایگاه پارلمان‌گرایی چندجانبه در فرایند همگرایی منطقه‌ای، رابطۀ بین نظام سیاسی و پارلمان‌گرایی چندجانبه، یکی از کارکردهای ویژۀ مجمع میان‌پارلمانی کشورهای مستقل هم‌سود یعنی تدوین قوانین نمونه در تسهیل فرایند همگرایی منطقه‌ای کشورهای مستقل هم‌سود توضیح داده می‌شود. افزون بر این، تشکیل­نشدن سازوکار پارلمانی در اتحادیۀ اقتصادی اوراسیا علت‌کاوی می‌شود. بدین ترتیب، این پرسش مطرح می‌شود که پارلمان‌گرایی چندجانبه در کشورهای مستقل هم‌سود چه تأثیری بر همگرایی منطقه‌ای در این منطقه دارد؟ برای پاسخ به این پرسش از روش تحلیل مقایسه‌ای با بهره‌گیری از داده‌های کتابخانه‌ای و اسنادی استفاده می‌کنیم. بر این اساس، استدلال می‌شود در حوزۀ اوراسیا، چنانچه سازوکارهای همگرایی منطقه‌ای همچون پارلمان‌گرایی چندجانبه، علاوه بر رونق اقتصادی بیشتر در منطقه، ثبات سیاسی کشورهای عضو را تضمین کنند، از سوی کشورهای مستقل هم‌سود در جهت تسهیل همگرایی منطقه‌ای مورد حمایت قرار می‌گیرند.