فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در عصر جهانی‌شدن و تعامل گستردۀ سیاست و اقتصاد، انرژی به‌عنوان ابزار اقتصادی قدرتمند، جایگاه مهمی در دیپلماسی کشورها پیداکرده است. در میان حامل‌های مختلف انرژی، تقاضای جهانی برای گاز به‌عنوان سوخت ارزان و پاک به‌سرعت در حال افزایش است. این امر رقابت میان کشورهای تولیدکننده برای بهره‌مندی بیشتر از این سوخت را در دیپلماسی انرژی افزایش داده است. با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه جزو بزرگ‌ترین دارندگان منابع گازی جهان هستند و بازارهای هدف آن‌ها نیز تا حدود زیادی مشترک است، دو کشور در عمل در موقعیت رقابت در عرصۀ تجارت این حامل انرژی قرار دارند. این نوشتار بر این فرضیه استوار است که جمهوری اسلامی ایران در حوزۀ دیپلماسی گاز دست‌کم در کوتاه‌مدت توان رقابت با فدراسیون روسیه در عرصۀبین‌المللی را ندارد. پرسش اصلی این است که ظرفیت‌ها و موانع دو کشور ایران و روسیه در استفاده از گاز طبیعی در دیپلماسی انرژی‌شان چیست؟ براساس چارچوب مفهومی دیپلماسی انرژی و با استفاده از روش مقایسه‌ای توان رقابتی این دو کشور را در قالب چهار شاخص ظرفیت تولید، گاز مازاد، تراز تجارت گاز و ظرفیت انتقال گاز مقایسه و تحلیل می‌کنیم. یافته‌ها نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران به‌دلیل فاصلۀ زیادی که در همۀاین شاخص‌ها با فدراسیون روسیه دارد، نتوانسته است از گاز طبیعی به‌صورت کارآمد در دیپلماسی انرژی خود بهره‌برداری کند و آن را به ابزاری برای پیشبرد هدف‌های سیاست خارجی خود تبدیل کند.