فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد سنجش و اندازه ‎گیری هزینه-اثربخشی آموزش الکترونیکی و آموزش حضوری و عوامل مؤثر بر آن انجام شده‌‌است.روش پژوهش: این پژوهش به‌روش مرور نظام‌مند و با جستجوی منظم پایگاه‌های داده‌های علمی انجام شده‌است. از 670 مطالعه غربال شده، 42 اثر علمی انتخاب و مورد بررسی کامل قرار گرفته‌اند. کیفیت مقالات انتخاب‌شده با ابزار CASP ارزیابی گردیده و برای تحلیل محتوای آنها از روش تحلیل مضمون بهره گرفته شده‌است.یافته‌ها: در مجموع، ابعاد سنجش هزینه-اثربخشی آموزش الکترونیکی و حضوری از حیث اثربخشی، در دو بخش شامل مؤلفه‌های اثربخشی (با 32 نشانگر و 11 ملاک) و عوامل اثربخشی (با 52 نشانگر و 8 ملاک) و از حیث هزینه‌‌‌های آموزشی در دو دسته هزینه‎ های جاری و سرمایه‌ای(با 65 نشانگر و 9 ملاک) شناسایی شده‌است. همچنین، پنج روش تحلیل هزینه-اثربخشی مشخص گردیده و عوامل مؤثر بر اثربخشی آموزشی با 86 نشانگر و 11 ملاک، در چهار دسته (فردی، آموزشی، بودجه‎ای-پشتیبانی و فنی-زیرساختی) قرار‌گرفته‌اند. در نهایت، با دستاوردهای مذکور، چارچوب مفهومی-تحلیلی برای سنجش هزینه-اثربخشی روش‌های آموزشی‌ ارائه شده که ابعاد سنجش هزینه-اثربخشی روش‌های آموزشی را به صورت یکپارچه بازنمایی و چیستی (با تمرکز بر ستانده‌های آموزشی و دستاوردهای یادگیری) و چراییِ اثربخشی (با تمرکز بر عوامل و فرایندهای آموزشی) را تبیین می‎ کند.نتیجه‌گیری: روند روبه رشد مقالات منتخب، حاکی از اقبال روز‌افزون به سنجش هزینه-اثربخشی در عرصه‌های مختلف علمی-آموزشی است که عمدتاً در کشورهای پیشرفته با کاربست روش‎های کمّی انجام شده است. با این حال، فقدان چارچوب مفهومی-تحلیلی مناسب در این رابطه بعنوان محدودیت اساسی پیشینه شناسایی شده‌است؛ پیشینه داخلی بیشتر بر سنجش اثربخشی از دیدگاه استادان و دانشجویان تمرکز داشته و به اندازه ‎گیری اثربخشی به‎ صورت کمّی کمتر توجه شده‎‌است. از حیث روش‌های تلفیق نتایجِ اثربخشی با هزینه‌ها، عمدتاً روش‎های ساده بکارگرفته شده و این در حالی است که روش تفصیلی هزینه-اثربخشی قابلیت‎های لازم را برای انجام تحقیقات تجربی تطبیقی مبتنی بر چارچوب مفهومی-تحلیلی پیشنهادی تحقیق حاضر دارد.