فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تمثیل روایی (آلیگوری) داستانی است به نظم یا نثر که دارای دو معنی است: معنی مقدّماتی یا سطحی و ثانوی و باطنی که در زیر لایۀ سطحی قرار دارد. فابل یکی از انواع آلیگوری و عبارت است از حکایتی کوتاه- چه به نظم و چه به نثر- که به قصد انتقال درسی اخلاقی گفته شده باشد. در فابل شخصیّت‌ها اغلب حیوانات­اند. امّا اشیای بیجان، انسان‌ها و خدایان نیز ممکن است در آن ظاهر گردند. فابل در تمثیل‌های عرفانی فارسی برای بیان مفاهیم عرفان نظری و دستورات عرفان عملی نیز به کار رفته است. از جمله جنبه­های هنری کار مولوی در غزلیّات شمس استفاده از تمثیل‌های روایی است. در بین این تمثیل‌های روایی 14 فابل وجود دارد. این فابل‌ها از لحاظ شیوۀ پردازش دو نوع است: 1. فابل هایی با کنش و عمل داستانی (6 تا)، 2. فابل هایی در قالب گفتگو یا داستان صحنه­ای(8 تا). در هر دو دسته، طرح و عمل داستانی بسیار ساده و ابتدایی است و همۀ عناصر پیرنگ و روایت (بخصوص زمان و مکان) در آنها وجود ندارد. در همۀ فابل‌ها دو شخصیّت حضور دارند و تعداد کنش‌ها بین دو تا هفت است. راوی در اکثر آنها دانای کلّ و زاویۀ دید بیرونی است. لحن بیشتر فابل‌ها طنزآمیز است.4 تا از فابل‌های مولوی تمثیل اخلاقی- عرفانی و 10 فابل تمثیل اندیشه است. مولوی در دستۀ اخیر به بیان مفاهیم عرفان نظری،  مفهوم قرآنی لطف و مفهوم کلامی کسب پرداخته است