نکات تازه دربارۀ تصحیح جامع‌الحکمتین ناصرخسرو ( نقدِ تصحیح محمّد معین و هانری کربن از جامع‌الحکمتین بر اساس تک‌‌نسخة ایاصوفیه)

نویسندگان

1 دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)

2 دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)

doi
چکیده

کتاب جامع الحکمتین(تألیف:462 ﻫ.ق) ناصرخسرو(394 -481ﻫ.ق) یکی از نوشته‌های فارسی در قرن پنجم هجری است. این کتاب بر پایۀ قصیده‌ای فارسی سرودۀ خواجه ابوالهیثم گرگانی که در آن سؤالاتی فلسفی، کلامی، منطقی، طبیعی و... پرسیده، نوشته شده است. ناصرخسرو کتاب را به درخواست علی بن الاسد، امیر بدخشان نوشته و در آن سؤالات مطرح شده در قصیده را بر مبنای دیدگاه اهل دو حکمت، یعنی فلاسفه و اهل تأویل یا اهل تأیید( حکمای اسماعیلی) پاسخ گفته است. از این کتاب تا کنون تنها یک نسخه شناخته شده است که در کتابخانۀ ایاصوفیه در استانبول ترکیه نگهداری می‌شود. تنها تصحیح کتاب جامع الحکمتین نخستین بار در سال 1332 ﻫ.ش به کوشش دکتر محمّد معین و پروفسور هانری کربن بر مبنای همان تک‌نسخۀ به دست آمده، انجام شده است. اکنون در این مقاله، پس از مقابلۀ مجدّد همان نسخه با متن چاپ شده، برخی نکات اصلاحی و پیشنهادهای جدید به خوانندگان عرضه می‌شود.