تدوین و اعتبارسنجی الگوی ارزیابی جامع عملکرد اعضای هیات علمی

نویسندگان

1 گروه حکمرانى آموزشى و سرمایه انسانى، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ایران

2 گروه مدیریت آموزش عالى، دانشگاه شهید بهشتى، تهران، ایران

3 گروه حکمرانى آموزشى و سرمایه انسانى، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ایران

doi
10.22034/emes.2025.2046084.2607
چکیده

هدف: هدف از پژوهش حاضر، تدوین و اعتبارسنجی الگوی ارزیابی جامع عملکرد اعضای هیئت علمی با رویکردی ترکیبی و مبتنی بر شواهد است. با توجه به کاستی‌های مدل‌های ارزیابی رایج که عمدتاً کمّی، تک‌بعدی و محدود به خروجی‌های قابل شمارش هستند، این مطالعه تلاش کرده است تا الگویی مبتنی بر تنوع شاخص‌ها، منابع ارزیابی و زمان‌بندی‌های مختلف ارائه دهد.روش: پژوهش به شیوه آمیخته (کیفی–کمّی) انجام شد. در مرحله نخست، از طریق مرور نظام‌مند متون داخلی و خارجی، ۴۵ نشانگر اولیه شناسایی شد. در ادامه، با بهره‌گیری از دو نوع پرسشنامه لیکرت (برای سنجش مطابقت با نظر خبرگان) و بازپاسخ (تحلیل کیفی موضوعی)، نشانگرها پالایش شده و در قالب چهار مؤلفه اصلی شامل «ملاک‌های ارزیابی»، «ارزیاب‌ها»، «ابزارهای گردآوری داده» و «زمان ارزیابی» سازمان‌دهی شدند. سپس، ۱۷ نشانگر منتخب در یک نمونه آماری ۳۱۳ نفری تحلیل عاملی اکتشافی شدند.یافته‎ها: یافته‌ها حاکی از آن بود که الگوی نهایی از چهار عامل اصلی شامل «ارزیابی تکوینی»، «ارزیابی تجمیعی»، «کیفیت آموزش» و «کیفیت پژوهش» تشکیل شده است که در مجموع ۴۸.۹ درصد از واریانس کل را تبیین می‌کنند. ارزیابی تکوینی با رویکرد مستمر (خودسنجی و همتا) و ارزیابی تجمیعی با رویکرد سالانه (پرسشنامه آنلاین)، ابزاری برای بهبود لحظه‌ای عملکرد و تصمیم‌گیری‌های راهبردی فراهم می‌سازند. همچنین، دو مؤلفه مربوط به کیفیت آموزش و پژوهش با تأکید بر نوآوری، توسعه حرفه‌ای و اثرگذاری اجتماعی، فراتر از سنجش صرف کمیت فعالیت‌ها حرکت می‌کنند.بحث: در مجموع، مدل طراحی‌شده با تقویت عدالت، جامعیت و کاربردپذیری، الگویی عملی برای نظام‌های آموزشی و سیاست‌گذاری منابع انسانی دانشگاهی فراهم می‌کند. پیشنهاد می‌شود این مدل به‌عنوان چارچوب راهبردی در مراکز آموزشی و پژوهشی مورد استفاده قرار گیرد.