در جستوجوی هویت: نقش «خود» و «دیگری» در شکلگیری رفتار سیاست خارجی روسیه
نویسندگان
1 دانشیار روابط بینالملل، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
2 دکتری روابط بینالملل، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
doi
10.22059/jcep.2021.314484.449963چکیده
از نظر بیشتر پژوهشگران روابط بینالملل رقابتهای ژئوپلیتیکی و مسائل سیاسی و امنیتی در سطحهای سیاست منطقهای و جهانی و همچنین مسائل سیاست داخلی روسیه در سالهای اخیر، عناصر اصلی شکلدهندۀ روابط روسیه با ایالات متحد در دهههای گذشته بوده است. در این نوشتار ضمن پذیرش دیدگاههای غالب، به عنصر تأثیرگذار دیگری در شکلدهی به روابط این دو بازیگر، بهویژه در یک دهه اخیر اشاره میکنیم. همچنین میکوشیم ادبیات موجود در این زمینه را تا حد امکان گسترش دهیم. دغدغۀ ما در این پرسش تجلی مییابد که ایالات متحد چه نقشی در جایگاه «دیگری»، شکلگیری هویت ملی و رفتار سیاست خارجی تهاجمی روسیه در نظام بینالملل در حال گذار ایفا میکند؟ در پاسخ، این فرضیه را به آزمون میگذاریم که روسیه با بازتعریف جایگاهش بهعنوان «قدرت بزرگ» در نظام بینالمللِ در حال گذار در پی مقابله با اقدامهای «دگر» مشخص این کشور یعنی ایالات متحد و شناسایی جایگاهش است. بهنظر میرسد رویکرد تهاجمی سیاست خارجی روسیه بهویژه در دوران پوتین ریشه در همین سیاست دارد. براساس یافتهها، ایالات متحد بهعنوان «دگر» تاریخی، با برداشتی نادرست از فروپاشی اتحاد شوروی منافع و نقش تاریخی روسیه بهعنوان بازیگری مهم در نظام بینالمللی را در نظر نگرفت؛ در حالی که شناسایی جایگاه قدرت بزرگ روسیه اهمیت ویژهای برای هویت ملی آن کشور دارد. ادراک روسیه از خود، تصویر یک قدرت بزرگ است. این چشمانداز، شامل تمایل روسیه به مشارکت در تصمیمگیری در مورد مسائل جهانی و داشتن حوزۀ نفوذ است. روش تجزیه و تحلیل مدعای مطرحشده در این نوشتار کیفی و ابزار گردآوری دادهها، منابع کتابخانهای و اینترنتی است.