ابتکار یک کمربند و یک راه؛ تقویت رقابت یا همکاری چین و روسیه در آسیای مرکزی در حوزۀ انرژی (2019-2014)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل، دانشگاه خوارزمی

2 استادیار مطالعات منطقه‌ای، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jcep.2021.310345.449953
چکیده

دهه‌ها انرژی به‌ویژه نفت‌وگاز از مهم‌ترین عناصر رشد و توسعۀ اقتصادی کشورها و تبدیل‌شدن آن‌ها به قدرت منطقه‌ای و بین‌المللی بوده است. بر همین ‌اساس، همواره مناطق دارای انرژی و مسیرهای انتقال آن برای کشورهای واردکننده و صادرکننده اهمیت بسیار زیادی دارد. چین به این منابع برای تداوم و توسعۀ رشد اقتصادی خود به‌شدت نیاز دارد. از این‌رو، این کشور به مناطق دارای انرژی برای تأمین نیازهای توسعه‌ای خود توجه کرده است و طرح‌هایی چون ابتکار یک کمربند و یک راه را برای دستیابی به منابع انرژی پایدار و امن در مناطق مختلف به‌ویژه منطقۀ آسیای مرکزی طرح‌ریزی کرده است. این منطقه «خارج نزدیک» روسیه محسوب می‌شود و نسبت به نفوذ دیگر قدرت‌ها به این منطقه و دستیابی به منابع انرژی آن‌ها توجه و حساسیت دارد. در این نوشتار با روش توصیفی- تحلیلی، چگونگی تأثیر طرح «احیای جادۀ ابریشم» بر روابط چین و روسیه در آسیای مرکزی در حوزۀ انرژی در سال‌های 2014 تا 2019 را بررسی می‌کنیم. براساس یافته‌های این نوشتار، گسترش همکاری‌های چین با کشورهای آسیای مرکزی به‌ویژه قزاقستان و ترکمنستان در چارچوب طرح یک کمربند و یک راه در سال‌های 2014 تا 2019، سبب برانگیختن نگرانی‌های رقابتی روسیه شده است. در نتیجه، مقام‌های چینی هم‌زمان طرح‌هایی را برای گسترش مبادلات و همکاری‌های انرژی با روسیه در قالب این طرح اجرا کرده‌اند. بنابراین می‌توان گفت طرح «یک کمربند و یک راه» چین، هم‌زمان رقابت و همکاری‌ در روابط پکن و مسکو را در حوزۀ انرژی تقویت کرده است.