اتحادیۀ اقتصادی اوراسیایی و منطقهگرایی ایران
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه پیام نور.
doi
10.22059/jcep.2021.310374.449954چکیده
منطقه گرایی و همگرایی های منطقه ای یکی از سازوکارهای مهم در توانمندسازی و توسعۀ کشورها در دوران جدید است. در دهه های اخیر، فدراسیون روسیه به عنوان بزرگترین و قویترین کشور جداشده از اتحاد شوروی، تلاشهای زیادی برای منطقه گرایی در اوراسیا انجام داده است. در این میان، اتحادیۀ اقتصادی اوراسیایی مهمترین و فعالترین اتحادیه در قلمروی اتحاد شوروی است که با محوریت روسیه از سال 2015 بهوجود آمده است. جمهوری اسلامی ایران که همواره از فرایندهای منطقهگرایی در حوزههای پیرامونی و سازمانهای منطقهای شرق و غرب کنار گذاشته شده یا به آنها وارد نشده است، همکاری و همگرایی با اتحادیۀ اقتصادی اوراسیایی را در دستور کار قرار داده است. امضای موافقتنامۀ موقت تشکیل منطقۀ آزاد تجاری میان جمهوری اسلامی ایران و اتحادیۀ اقتصادی اوراسیایی در سال 2018 گامی در این زمینه بوده است. بر این اساس، این پرسش مطرح میشود که سیاستهای منطقه گرایی روسیه و ایران در چارچوب همگرایی اقتصادی اوراسیایی چگونه است و چه هدفهایی را دنبال میکنند؟ این نوشتار را به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از دادههای کتابخانهای و اسنادی انجام دادهایم. نتایج نوشتار نشان میدهد که برخلاف نام اقتصادی موافقتنامه، هدفهای سیاسی و ژئوپلیتیکی آن برای روسیه و ایران اهمیت و اولویت بالایی دارد. همچنین تحریمهای گستردۀ ایالات متحد علیه ایران و تنگاهای ژئوپلیتیکی روسیه و چالش با غرب سبب شده است بر حسب ضرورت و نیاز روسیه و ایران در چارچوب اتحادیۀ اقتصادی اوراسیایی همکاری کنند.
