روسیه و ابتکار یک کمربند و یک راه چین؛ فرصت‌ها و تهدیدها

نویسندگان

1 استادیار روابط بین‌الملل، مؤسسۀ آموزش عالی اکو، دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، مؤسسۀ آموزش عالی اکو، دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22059/jcep.2020.290497.449874
چکیده

چین در سال 2013 طرح راه ابریشم نوین را در قالب ابتکار یک کمربند و یک راه مطرح کرد. این طرح چین می‌تواند سبب افزایش حوزۀ نفوذ چین از نظر اقتصادی و سیاسی بر دیگر مناطق شود. در واقع چین با ارائۀ این طرح و تکمیل‌ آن در بلندمدت خواستار تبدیل‌شدن از یک بازیگر مهم به یک بازیگر دارای قدرت رهبری جهانی است. در این طرح، کشورهای «خارج نزدیک»، به‌ویژه آسیای مرکزی نقش مهمی خواهند داشت. روسیه در آغاز با بدبینی به این اقدام چین نگریست و آن را گامی دیگر از سوی چین برای گسترش نفوذ در حیاط‌خلوت روسیه برداشت کرد، اما سپس وارد این طرح و یکی از پشتیبانان آن شد. در این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش هستیم که با وجود بدبینی‌های اولیۀ روسیه، علت ورود روسیه به ابتکار کمربند و راه چین چیست؟ در پاسخ این فرضیه را مطرح می‌کنیم که به‌دنبال فشارها و تحریم‌های غرب علیه روسیه پس از بحران اوکراین و پدیدآمدن مشکلات اقتصادی و انزوای سیاسی، روسیه تصمیم گرفت با مشارکت در طرح نوین چین، از تنگنای اقتصادی و سیاسی خود بکاهد. روسیه همچنین طرح اتحادیۀ اقتصادی اوراسیا را در راستای طرح چین تعریف کرده است و می‌کوشد با همکاری در این طرح، از مزیت‌های آن بهره‌برداری کند. در این نوشتار روش پژوهش ما کمی و شیوۀ گردآوری اطلاعات بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای و منابع معتبر اینترنتی است. متغیر اصلی موازنۀ قوای نرم روسیه و متغیر وابسته، همکاری روسیه با چین در طرح یک کمربند یک جاده است.